आजच्या धकाधकीच्या जीवनात अनेकांच्या दिवसाची सुरुवात एका कप गरम कॉफीने होते. काहीजण सकाळीच नव्हे तर दिवसभरात दोन-तीन वेळा कॉफी पिणे पसंत करतात. कॉफीमध्ये असलेले कॅफिन, अँटिऑक्सिडंट्स आणि इतर नैसर्गिक वनस्पतीजन्य घटक आरोग्यावर कसा परिणाम करतात, यावर जगभरात सातत्याने संशोधन सुरू आहे. अशातच नुकत्याच प्रसिद्ध झालेल्या एका अभ्यासाने कॉफी आणि दीर्घायुष्य यांच्यातील संभाव्य संबंधाकडे लक्ष वेधले आहे.

संशोधनात काय आढळले?

'पब्लिक हेल्थ न्यूट्रिशन' या जर्नलमध्ये प्रकाशित झालेल्या संशोधनात हजारो व्यक्तींच्या आरोग्यविषयक माहितीचे विश्लेषण करण्यात आले. या अभ्यासात दररोज एक ते दोन कप कॉफी पिणाऱ्या व्यक्तींमध्ये कॉफी न पिणाऱ्यांच्या तुलनेत दीर्घायुष्याशी संबंधित सकारात्मक संबंध दिसून आला. तसेच अशा व्यक्तींमध्ये हृदयविकारामुळे मृत्यू होण्याचा धोका तुलनेने कमी असल्याचेही संशोधकांनी नमूद केले आहे.

संशोधकांच्या मते, कॉफीमधील अँटिऑक्सिडंट्स शरीरातील पेशींना होणारे नुकसान कमी करण्यास मदत करू शकतात. तसेच हृदयाच्या आरोग्यालाही त्याचा काही प्रमाणात फायदा होऊ शकतो. मात्र, या अभ्यासातून केवळ संबंध दिसून आला असून कॉफी पिल्यामुळेच आयुष्य वाढते, असे निश्चितपणे सिद्ध होत नाही. निरोगी जीवनशैली, संतुलित आहार आणि नियमित व्यायाम हे देखील तितकेच महत्त्वाचे घटक आहेत.

दिवसातून किती कॉफी योग्य?

अभ्यासानुसार, दिवसातून एक ते दोन कप कॉफी पिणाऱ्या व्यक्तींमध्ये सर्वाधिक सकारात्मक परिणाम दिसून आले. मात्र, प्रत्येक व्यक्तीची शारीरिक प्रकृती, वय, आरोग्यस्थिती आणि कॅफिन सहन करण्याची क्षमता वेगळी असते. त्यामुळे प्रत्येकासाठी एकच प्रमाण योग्य असेल, असे म्हणता येत नाही.

जर कॉफी पिल्यानंतर अस्वस्थता, हृदयाचे ठोके वाढणे, झोप न लागणे किंवा घबराट जाणवत असेल, तर कॉफीचे प्रमाण कमी करणे आणि आवश्यक असल्यास वैद्यकीय सल्ला घेणे योग्य ठरते.

या व्यक्तींनी विशेष काळजी घ्यावी

गर्भवती महिला, उच्च रक्तदाब असलेले रुग्ण, हृदयविकाराचा त्रास असलेले, चिंता किंवा निद्रानाशाची समस्या असलेले तसेच कॅफिनची संवेदनशीलता असलेल्या व्यक्तींनी कॉफीचे सेवन करण्यापूर्वी डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा.

तसेच कॉफीमध्ये अतिरिक्त साखर, फ्लेवर्ड सिरप किंवा जास्त क्रीम मिसळण्याचे टाळावे. अशा घटकांमुळे कॉफीचे संभाव्य आरोग्यदायी फायदे कमी होऊ शकतात आणि अतिरिक्त कॅलरीजमुळे इतर आरोग्यविषयक समस्या निर्माण होऊ शकतात.

संतुलित जीवनशैलीच ठरते सर्वात महत्त्वाची

तज्ज्ञांच्या मते, कॉफीचा मर्यादित प्रमाणात समावेश हा निरोगी जीवनशैलीचा एक भाग असू शकतो. मात्र, केवळ कॉफीवर अवलंबून राहून दीर्घायुष्याची अपेक्षा करणे योग्य नाही. नियमित व्यायाम, संतुलित आहार, पुरेशी झोप, तणावावर नियंत्रण आणि नियमित आरोग्य तपासणी या सवयीही तितक्याच आवश्यक आहेत. त्यामुळे कॉफीचा आनंद घ्या, पण नेहमीच योग्य प्रमाणात आणि आपल्या आरोग्यानुसार.