लोहाच्या कमतरतेमुळे शरीरात अनेक समस्या निर्माण होतात. लोह हे एक आवश्यक पोषक तत्व आहे जे संपूर्ण शरीरात ऑक्सिजन (Oxygen) पोहोचवण्याचे काम करते. आरोग्य तज्ज्ञांच्या मते लोह हा हिमोग्लोबिनचा (Hemoglobin) महत्त्वाचा घटक आहे. लोहाच्या कमतरतेमुळे शरीरात निरोगी लाल रक्तपेशी तयार होत नाहीत. शरीरात लाल रक्तपेशींच्या कमतरतेला आयर्न डेफिशियन्सी अॅनिमिया म्हणतात. भारतात अशक्तपणाची समस्या पुरुषांपेक्षा महिलांमध्ये जास्त आढळते. लोहाच्या कमतरतेमुळे होणारी लक्षणे सहसा लोकांना समजत नाहीत.

लोहाच्या कमतरतेची लक्षणे -

लोहाच्या कमतरतेमुळे, थकवा, अशक्तपणा, फिकट त्वचा, श्वास घेण्यास त्रास होणे, मूर्च्छित होणे, डोकेदुखी, हृदयाचे ठोके वाढणे, छातीत दुखणे, हात-पाय थंड होणे, कावीळ, केस गळणे, तोंडाच्या आतल्या बाजूंना तडे जाणे, फोड येणे अशी लक्षणे. घसा आणि जीभ सुजलेली दिसते.

किती लोह आवश्यक आहे -

आरोग्य तज्ज्ञांच्या मते, शरीरात लोह किती आवश्यक आहे हे त्या व्यक्तीचे वय, लिंग आणि एकूण आरोग्यावर अवलंबून असते. नवजात आणि मुलांना प्रौढांपेक्षा जास्त लोह आवश्यक आहे कारण त्यांचे शरीर वेगाने वाढत आहे. बालपणात, मुले आणि मुलींना समान प्रमाणात लोह आवश्यक असते. 4 ते 8 वर्षे वयोगटातील मुलांना दररोज 10 मिलीग्राम आणि 9 ते 13 वर्षे वयोगटातील मुलांना 8 मिलीग्राम दररोज लोह आवश्यक आहे.

महिलांना अधिक लोहाची आवश्यकता असते कारण मासिक पाळीच्या दरम्यान त्यांच्या शरीरातून बरेच रक्त बाहेर जाते. डॉक्टरांच्या मते, 19 ते 50 वयोगटातील महिलांनी दररोज 18 मिलीग्राम लोह घेणे आवश्यक आहे, तर त्याच वयोगटातील पुरुषांसाठी केवळ 8 मिलीग्राम लोह पुरेसे आहे.

या गोष्टींमध्ये जास्त लोह असते

चिकन, अंडी, मासे, चणे, मसूर, सुके वाटाणे, शेंगा जसे की बीन्स, पालक, हिरवे वाटाणे, ब्रोकोली, ब्रसेल्स स्प्राउट्स आणि संपूर्ण धान्यांमध्ये भरपूर लोह आढळते. शरीरात लोहाची कमतरता भासू नये म्हणून आहाराकडे विशेष लक्ष दिले पाहिजे.