पणजी: गोव्याला हवामान बदलाशी संबंधित आधुनिक तंत्रज्ञानाच्या प्रायोगिक प्रकल्पांचे केंद्र बनविण्याच्या दिशेने प्रयत्न सुरू झाले आहेत. गोवा चेंबर ऑफ कॉमर्स अँड इंडस्ट्री आणि इंटरनॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ कॉर्पोरेट सस्टेनेबिलिटी अँड रिस्पॉन्सिबिलिटी यांच्या संयुक्त विद्यमाने झालेल्या चर्चेत गोव्यात तीन ते पाच प्रायोगिक प्रकल्प राबविण्यासाठी सहकार्याची यंत्रणा उभारण्याचा प्रस्ताव मांडण्यात आला.

चेंबरच्या कार्यालयात झालेल्या ‘गोवा नागरी समाज संघटना गोलमेज चर्चे’त उद्योग, खाण, विमानतळ, अक्षय ऊर्जा, हवामान तंत्रज्ञान, शासन, शिक्षण, सल्लागार संस्था आणि नागरी समाजातील प्रतिनिधी सहभागी झाले. निव्वळ कार्बन उत्सर्जन शून्य करण्याच्या घोषणांपेक्षा प्रत्यक्ष कृती, तिचे मोजमाप आणि परिणाम यावर भर देण्याची गरज यावेळी व्यक्त करण्यात आली.

चेंबरच्या व्यवस्थापन समितीचे सदस्य जोसेफ डिसोझा यांनी गोव्याचे छोटे भौगोलिक क्षेत्र आणि विविध प्रकारचे आर्थिक व्यवहार लक्षात घेता हवामान तंत्रज्ञानाची चाचणी व प्रात्यक्षिके करण्यासाठी राज्याला मोठी संधी असल्याचे सांगितले. चर्चेत औद्योगिक कार्बन उत्सर्जन कमी करणे, ऊर्जा साठवण, शाश्वत पर्यटन, स्थानिक पातळीवर कार्बन मोजणी, कचऱ्यापासून ऊर्जा व अन्य उपयुक्त पदार्थ निर्मिती, जैवविविधता पुनर्संचयित करणे, पाणी व्यवस्थापन आणि स्थानिक पातळीवरील हवामान कृती या विषयांवर चर्चा झाली.

चर्चेच्या अखेरीस दोन्ही संस्थांच्या समन्वयातून गोव्यातील तीन ते पाच प्रायोगिक प्रकल्प ओळखून त्यांना पुढे नेण्यासाठी सहकार्याची यंत्रणा उभारण्याचा प्रस्ताव ठेवण्यात आला. या चर्चेत जोसेफ डिसोझा, हर्ष सक्सेना, चेंबरचे महासंचालक संजय आमोणकर, राजकुमार कामत, देवेंद्र आरोलकर, संचालक किरण बाळ्ळीकर आदी उपस्थित होते. उपसंचालक अंबिका धाकणकर यांनी समन्वय केला.

खाणकाम, विमान वाहतुकीसमोरील आव्हाने

खाण क्षेत्रातील कार्बन उत्सर्जन कमी करण्यासाठी सुरू असलेल्या प्रयत्नांची माहिती देण्यात आली. खाण क्षेत्राच्या पुनर्वसनाबरोबरच पाणी व्यवस्थापन, धूळ व ध्वनी नियंत्रण, कमी परिणाम करणारी वाहतूक व्यवस्था आणि खाणकामातील यंत्रांचे विद्युतीकरण या उपायांवर चर्चा झाली. विमानतळ क्षेत्रात थेट नियंत्रणाबाहेरील ‘स्कोप-३’ उत्सर्जन कमी करणे हे मोठे आव्हान असल्याचे नमूद करण्यात आले. विमान कंपन्या, जमिनीवरील सेवा देणारे कर्मचारी, कंत्राटदार आणि इतर सेवा पुरवठादार यांच्या कामातून होणाऱ्या उत्सर्जनाचा विचार करण्याची गरज व्यक्त करण्यात आली.

कचरा, पर्यटन आणि जैवविविधतेवरही भर

कचऱ्याचे वायूकरण आणि उष्मीय विघटन तंत्रज्ञानाद्वारे योग्य प्रकारच्या कचऱ्यापासून उष्णता, जैवकोळसा आणि इतर उपयुक्त पदार्थ तयार करण्याच्या शक्यतेवर चर्चा झाली. मात्र, उपलब्ध कचऱ्याचे प्रमाण, वर्गीकरण, वाहतूक, उत्सर्जन, तयार होणाऱ्या पदार्थांची गुणवत्ता आणि त्यांचा वापर यांचा आधी अभ्यास करण्याची गरज व्यक्त करण्यात आली. हॉटेलांसाठी पर्यावरणीय शाश्वतता मापन पद्धती विकसित करण्याचा प्रस्तावही चर्चेत आला. ऊर्जा बचत, अक्षय ऊर्जा, पाण्याचा पुनर्वापर आणि कचरा कमी करणे या निकषांचा त्यात समावेश करण्याची शक्यता आहे.