केंद्र सरकारी कर्मचारी आणि पेन्शनधारकांसाठी महागाई भत्त्याबाबत (DA Hike) महत्त्वाची बातमी समोर आली आहे. दिलेल्या वृत्तानुसार, केंद्र सरकारने महागाई भत्त्यात ३ टक्के वाढ करण्यास मंजुरी दिली असून, त्यामुळे कर्मचाऱ्यांचा महागाई भत्ता ६० टक्क्यांवरून ६३ टक्के होणार आहे. या निर्णयासाठी १०,०१६ कोटी रुपयांच्या निधीलाही मंजुरी देण्यात आल्याचा दावा करण्यात आला आहे. मात्र, या घोषणेची अधिकृत खातरजमा करणे आवश्यक आहे.

महागाई वाढत असताना कर्मचाऱ्यांच्या उत्पन्नावरील आर्थिक ताण कमी करण्यासाठी महागाई भत्ता महत्त्वाची भूमिका बजावतो. केंद्र सरकारकडून सामान्यतः वर्षातून दोन वेळा, म्हणजे जानेवारी आणि जुलैपासून लागू होणाऱ्या कालावधीसाठी DA मध्ये बदल केला जातो. या वाढीचा थेट परिणाम कर्मचाऱ्यांच्या मूळ वेतनाच्या तुलनेत मिळणाऱ्या महागाई भत्त्यावर होतो. त्यामुळे मूळ वेतन जितके जास्त, तितकी ३ टक्के वाढीमुळे मिळणारी अतिरिक्त रक्कम अधिक असते.

महागाई भत्ता ६० टक्क्यांवरून ६३ टक्के होणार?

दिलेल्या माहितीनुसार, यापूर्वी महागाई भत्त्यात २ टक्क्यांची वाढ झाल्यानंतर तो ६० टक्क्यांवर पोहोचला होता. आता त्यात आणखी ३ टक्क्यांची वाढ झाल्यास केंद्रीय कर्मचाऱ्यांचा DA ६३ टक्के होईल. निवृत्त कर्मचाऱ्यांना दिल्या जाणाऱ्या महागाई सवलतीत (DR) देखील संबंधित नियमांनुसार वाढ लागू होऊ शकते.

महागाई भत्त्याची गणना कर्मचाऱ्यांच्या मूळ वेतनावर केली जाते. उदाहरणार्थ, एखाद्या कर्मचाऱ्याचे मूळ वेतन १८ हजार रुपये असेल, तर ६० टक्के दराने त्याला दरमहा १०,८०० रुपये महागाई भत्ता मिळतो. दर ६३ टक्के झाल्यास ही रक्कम ११,३४० रुपये होईल. म्हणजेच त्याच्या मासिक महागाई भत्त्यात ५४० रुपयांची वाढ होईल.

महत्त्वाचे म्हणजे, ही वाढ संपूर्ण पगारात ३ टक्के वाढ झाल्याप्रमाणे नसते. ती मूळ वेतनाच्या ३ टक्के इतकी असते. घरभाडे भत्ता, प्रवास भत्ता आणि इतर वेतन घटकांमुळे प्रत्यक्ष हातात मिळणाऱ्या पगाराची रक्कम वेगळी असू शकते.

२५ हजार ते ५० हजार रुपये मूळ वेतन असणाऱ्यांचा पगार किती वाढणार?

या गणनेनुसार, १८ हजार रुपये मूळ वेतन असलेल्या कर्मचाऱ्याला वर्षभरात ६,४८० रुपये अतिरिक्त महागाई भत्ता मिळू शकतो. २५ हजार रुपये मूळ वेतन असल्यास वार्षिक वाढ ९,००० रुपये, तर ४० हजार रुपये मूळ वेतन असल्यास १४,४०० रुपये होईल. त्याचप्रमाणे, ५० हजार रुपये मूळ वेतन असणाऱ्या कर्मचाऱ्याला वर्षभरात १८ हजार रुपये अतिरिक्त महागाई भत्ता मिळू शकतो.

४८ लाखांहून अधिक कर्मचाऱ्यांना फायदा

केंद्र सरकारच्या अधिकृत प्रसिद्धिपत्रकानुसार, २८ ऑक्टोबर २०२६ रोजी केंद्रीय मंत्रिमंडळाने महागाई भत्त्यात ३ टक्के वाढ मंजूर केली. ही वाढ १ जुलै २०२६ पासून लागू होणार असून, त्यामुळे DA मूळ वेतनाच्या ६० टक्क्यांवरून ६३ टक्के होईल. या निर्णयाचा फायदा सुमारे ४८.५४ लाख केंद्रीय कर्मचारी आणि ६८.७१ लाख पेन्शनधारकांना होणार आहे. कर्मचारी आणि पेन्शनधारकांसाठी या वाढीचा एकत्रित वार्षिक आर्थिक भार १०,०१६.१० कोटी रुपये असेल.

त्यामुळे महागाई भत्त्यातील ही वाढ केंद्रीय कर्मचाऱ्यांसाठी महत्त्वाची ठरणार आहे. मात्र, प्रत्यक्ष हातात मिळणाऱ्या पगारातील बदल समजून घेण्यासाठी मूळ वेतन, इतर भत्ते आणि लागू वेतननियम यांचा विचार करणे आवश्यक आहे.