सावधान! लघवीतून रक्त येणे असू शकतो मृत्यूचा सांगावा, नव्या संशोधनातून धक्कादायक खुलासा; जीवघेण्या आजारानं वाढवली चिंता

Blood in Urine Causes : लघवीवाटे रक्त येणे हे अत्यंत सामान्य लक्षण वाटू शकते, परंतु वैद्यकीय क्षेत्रातील ताज्या संशोधनाने एक धोक्याची घंटा वाजवली आहे. युरोपियन असोसिएशन ऑफ युरोलॉजी काँग्रेसमध्ये सादर करण्यात आलेल्या एका आंतरराष्ट्रीय अभ्यासानुसार, लघवीतून रक्त पडण्याची समस्या घेऊन आपत्कालीन विभागात पोहोचणाऱ्या 10 पैकी एका रुग्णाचा पुढील तीन महिन्यांत मृत्यू होतो, जर या लक्षणामागील मूळ कारणाचा तातडीने शोध घेतला नाही तर. हे संशोधन दाखवून देते की, ज्या लक्षणाकडे आपण 'तात्पुरते' किंवा 'साधे' म्हणून दुर्लक्ष करतो, ते प्रत्यक्षात मूळव्याध, खडे किंवा संसर्ग नसून मूत्राशयाचा कर्करोग असू शकतो.

वैद्यकीय भाषेत लघवीतून रक्त येण्याला 'हेमॅट्युरिया' (Haematuria) म्हटले जाते. याचे स्वरूप गुलाबी, लाल किंवा कोला रंगासारखे असू शकते. विशेष म्हणजे, हे लक्षण अनेकदा कोणत्याही वेदनेशिवाय दिसून येते, ज्यामुळे रुग्ण त्याकडे दुर्लक्ष करतात. भारतात मूत्राशयाचा कर्करोग हा पुरुषांमध्ये आढळणारा नववा सर्वात सामान्य कर्करोग आहे. इंडियन कौन्सिल ऑफ मेडिकल रिसर्चच्या (ICMR) आकडेवारीनुसार, पुरुषांमधील एकूण कर्करोगाच्या प्रकरणांपैकी 3.9% प्रकरणे मूत्राशयाच्या कर्करोगाची असतात. अनेकदा रुग्ण याला लघवीचा संसर्ग (UTI), किडनी स्टोन किंवा डिहायड्रेशन समजण्याची चूक करतात. मात्र, डॉक्टरांच्या मते, कोणत्याही स्पष्ट कारणाशिवाय लघवीतून रक्त येणे हा एक मोठा 'रेड फ्लॅग' मानला पाहिजे.

जगभरातील 380 रुग्णालयांमधील 8,500 पेक्षा जास्त रुग्णांवर करण्यात आलेल्या या मोठ्या अभ्यासातून असे दिसून आले आहे की, लघवीतून रक्त येणाऱ्या दर चार रुग्णांपैकी एकाला कर्करोग असण्याची शक्यता असते. यातील मृत्यूदर अधिक असण्याचे मुख्य कारण म्हणजे निदानास होणारा विलंब. आयआयटी बॉम्बेने जसे आयआयटी जॅम 2026 चे निकाल जाहीर करून पुढील प्रक्रियेला वेग दिला आहे, तसाच वेग वैद्यकीय निदानात असणे आवश्यक आहे. जर 48 तासांच्या आत सीटी स्कॅन किंवा सिस्टोस्कोपी सारख्या चाचण्या झाल्या, तर कर्करोग सुरुवातीच्या टप्प्यात पकडता येतो. सुरुवातीच्या टप्प्यात (NMIBC) निदान झाल्यास जगण्याचे प्रमाण 96 टक्क्यांपर्यंत असते.

डॉक्टरांच्या मते, तंबाखूचे सेवन आणि धुम्रपान हे मूत्राशयाच्या कर्करोगाचे मुख्य कारण आहे. धुम्रपानामुळे रक्तातील घातक रसायने मूत्रपिंडाद्वारे फिल्टर होऊन लघवीवाटे बाहेर पडताना मूत्राशयाच्या अस्तराला इजा पोहचवतात. तसेच रबर, पेंट आणि लेदर उद्योगात काम करणाऱ्या व्यक्तींनाही याचा धोका जास्त असतो. लघवी करताना जळजळ होणे, वारंवार लघवीला जावे लागणे किंवा अचानक वजन कमी होणे ही या आजाराची इतर लक्षणे आहेत. त्यामुळे, एकदाही लघवीतून रक्त पडल्यास त्याकडे दुर्लक्ष न करता तातडीने तज्ज्ञ डॉक्टरांचा सल्ला घेणे जीव वाचवण्यासाठी अनिवार्य ठरते.