नेपाळ आणि चीनच्या सीमेवरील हिमालयीन भागात आलेल्या भीषण पुरामुळे परिस्थिती अद्याप नियंत्रणाबाहेर असल्याचे चित्र आहे. एकीकडे बचाव पथकांकडून बेपत्ता नागरिकांचा शोध सुरू असतानाच आता पुन्हा मोठ्या पुराचा धोका निर्माण झाला आहे. नदीच्या प्रवाहात मोठ्या प्रमाणावर मलबा जमा झाल्याने दोन ठिकाणी पाण्याचे साठे तयार झाले आहेत. या साठ्यांवरील दबाव वाढल्यास अचानक पाण्याचा मोठा लोंढा खालील भागात येण्याची भीती व्यक्त करण्यात आली आहे.
या पार्श्वभूमीवर नेपाळ आणि चीनच्या प्रशासनाने नागरिकांना सतर्क राहण्याचे आवाहन केले आहे. नदीकाठ, पूरप्रवण क्षेत्र आणि बचावकार्य सुरू असलेल्या धोकादायक भागांपासून दूर राहण्याचा सल्ला देण्यात आला आहे.
नेपाळच्या आपत्ती व्यवस्थापन यंत्रणेच्या माहितीनुसार, पुराच्या प्रवाहासोबत वाहून आलेल्या मलब्यामुळे नदीचा मार्ग काही ठिकाणी अडला आहे. त्यामुळे एका भागात पाणी साचून तयार झालेल्या तलावाची पातळी वाढत आहे. हा नैसर्गिक अडथळा तुटल्यास अचानक मोठ्या प्रमाणात पाणी खालील दिशेने वाहू शकते.
काठमांडूस्थित आंतरराष्ट्रीय पर्वतीय विकास संस्थेतील हवामान आणि पर्यावरण जोखीम तज्ज्ञांनीही नदीच्या वरच्या भागातील अडथळ्यांमुळे परिस्थिती अद्याप धोकादायक असल्याचे सांगितले आहे. त्यांच्या मते, अडथळा कायम असल्याने दुसरा पूर अचानक कोणत्याही वेळी येण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.
बुधवारी आलेल्या फ्लॅश फ्लडने नेपाळ-तिबेट सीमावर्ती भागात मोठा विध्वंस केला. मुसळधार पाणी आणि मलब्याच्या प्रवाहामुळे घरे, रस्ते आणि पूल मोठ्या प्रमाणावर उद्ध्वस्त झाले. अनेक भागांचा संपर्क तुटला असून बचाव पथकांना दुर्गम भागात पोहोचताना अडचणी येत आहेत.
विविध सरकारी यंत्रणांकडून उपलब्ध झालेल्या आकडेवारीनुसार, या आपत्तीत मृतांची संख्या 400च्या जवळ पोहोचली आहे, तर 1,400हून अधिक नागरिक अद्याप बेपत्ता असल्याची माहिती समोर आली आहे. मात्र वेगवेगळ्या यंत्रणांकडून आकडेवारीत फरक असल्याने अंतिम संख्या बदलण्याची शक्यता आहे.
नेपाळच्या आपत्ती व्यवस्थापन प्राधिकरणानुसार, देशात मृतांचा आकडा 359पर्यंत पोहोचला असून सुमारे 910 जण अद्याप बेपत्ता आहेत. यामध्ये 500हून अधिक परदेशी नागरिकांचा समावेश असल्याचे सांगण्यात आले आहे.
या दुर्घटनेत पर्यटक, स्थानिक नागरिक तसेच सुरक्षा यंत्रणांतील कर्मचारीही प्रभावित झाले आहेत. आतापर्यंत काही परदेशी नागरिकांना हवाई मार्गाने सुरक्षित बाहेर काढण्यात आले आहे. मात्र दुर्गम भागातील नागरिकांपर्यंत पोहोचणे अजूनही मोठे आव्हान आहे.
नेपाळच्या सीमेलगत असलेल्या चीनच्या तिबेट भागातही पुराचा मोठा परिणाम झाला आहे. सरकारी माहितीनुसार, ग्यिरोंग काउंटीमध्ये किमान तीन जणांचा मृत्यू झाला असून 558 जणांचा ठावठिकाणा लागलेला नाही. या बेपत्ता व्यक्तींमध्ये परदेशी नागरिकांची संख्याही मोठी आहे.
याशिवाय चीनच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने नेपाळच्या बाजूला सुमारे 100 चिनी नागरिक बेपत्ता असल्याची माहिती दिली आहे. त्यामुळे दोन्ही देशांच्या यंत्रणा परस्पर समन्वयाने शोध आणि बचावकार्य राबवत आहेत.
नेपाळमधील दुर्घटनेत भारतीय नागरिकही मोठ्या संख्येने अडचणीत आले आहेत. भारताच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने दिलेल्या माहितीनुसार, 288 भारतीय नागरिकांशी अद्याप संपर्क होऊ शकलेला नाही. यामध्ये एका जलविद्युत प्रकल्पावर काम करणाऱ्या 73 भारतीयांचा समावेश आहे.
याशिवाय विविध राज्यांमधून नेपाळ आणि तिबेटमध्ये पर्यटन किंवा तीर्थयात्रेसाठी गेलेल्या नागरिकांचाही समावेश आहे. विशेषतः कैलास-मानसरोवर यात्रेसाठी गेलेल्या भारतीयांच्या सुरक्षिततेबाबत चिंता व्यक्त करण्यात आली आहे.
या दुर्घटनेचा फटका मोठ्या संख्येने विदेशी पर्यटकांना बसला आहे. अमेरिकेने चीन आणि नेपाळमध्ये सुमारे 90 नागरिक संपर्काबाहेर असल्याचे सांगितले आहे. तीन अमेरिकन नागरिकांना सुरक्षित बाहेर काढण्यात आले आहे. मलेशियाचे 51, युक्रेनचे 55, ऑस्ट्रेलियाचे 39 आणि ब्रिटनचे 33 नागरिक बेपत्ता असल्याची माहिती समोर आली आहे.
कॅनडाचे 25, दक्षिण कोरियाचे 9, तर सिंगापूर, जर्मनी आणि रशियाचे प्रत्येकी 8 नागरिक बेपत्ता असल्याचे सांगण्यात आले आहे. याशिवाय दक्षिण आफ्रिका आणि लॅटव्हियाचे प्रत्येकी 6, जपान आणि न्यूझीलंडचे प्रत्येकी 5, फ्रान्सचे 4, बेल्जियम आणि स्पेनचे प्रत्येकी 3 नागरिक बेपत्ता आहेत. इटली, कझाकस्तान, पोर्तुगाल, आयर्लंड आणि नेदरलँड्समधील प्रत्येकी दोन नागरिकांचाही शोध सुरू आहे.
पूर ओसरल्यानंतरही बचावकार्य सोपे झालेले नाही. अनेक ठिकाणी रस्ते आणि पूल वाहून गेल्याने मदत पथकांना घटनास्थळी पोहोचणे कठीण झाले आहे. त्यातच नदीच्या प्रवाहात जमा झालेला मलबा आणि नव्याने तयार झालेले पाण्याचे साठे यामुळे बचाव पथकांनाही धोका निर्माण झाला आहे.
प्रशासनाने नदीकाठच्या भागातील नागरिक, प्रवासी आणि बचावकार्य करणाऱ्या कर्मचाऱ्यांना विशेष खबरदारी घेण्याचे निर्देश दिले आहेत. सध्या सर्वांचे लक्ष नदीतील पाण्याची पातळी आणि अडथळ्यांच्या स्थितीकडे लागले आहे.
पहिल्या पुरातून सावरण्याआधीच दुसऱ्या संभाव्य पुराचा इशारा मिळाल्याने नेपाळसमोरील संकट अधिक गंभीर झाले आहे. हजारो लोक बेपत्ता असताना त्यांच्या शोधासाठी सुरू असलेले अभियान आणि संभाव्य नव्या पुरापासून नागरिकांचे संरक्षण, अशी दुहेरी जबाबदारी प्रशासनासमोर आहे.
नदीचा प्रवाह अडवणारे मलब्याचे ढिगारे हटवणे, धोकादायक भागातील नागरिकांना सुरक्षित ठिकाणी हलवणे आणि परदेशी नागरिकांसह बेपत्ता व्यक्तींचा शोध घेणे याला सध्या सर्वोच्च प्राधान्य दिले जात आहे.
दैनिक गोमंतकचे सदस्य व्हा
शॉपिंगसाठी 'सकाळ प्राईम डील्स'च्या भन्नाट ऑफर्स पाहण्यासाठी क्लिक करा.
Read Goa news in Marathi and Goa local news on Tourism, Business, Politics, Entertainment, Sports and Goa latest news in Marathi on Dainik Gomantak. Get Goa news live updates on the Dainik Gomantak Mobile app for Android and IOS.