अमेरिका आणि इराण यांच्यातील संबंधांमधील तणाव आता पराकोटीला पोहोचला असून, अमेरिकेने इराणला दिलेली १० दिवसांची मुदत संपत आली आहे. जर या दोन बलाढ्य देशांमध्ये प्रत्यक्ष युद्ध सुरू झाले, तर त्याचे परिणाम केवळ मध्यपूर्वेपुरते मर्यादित राहणार नाहीत. संपूर्ण जग एका अशा संकटात ढकलले जाईल, ज्यातून सावरण्यासाठी कित्येक दशके लागतील. जागतिक बाजारपेठेपासून ते सामान्य माणसाच्या स्वयंपाकघरापर्यंत या युद्धाची झळ कशी पोहोचेल, याचा आढावा घेणारे ६ प्रमुख धोके खालीलप्रमाणे आहेत.
या युद्धाचा सर्वात पहिला आणि भयानक फटका कच्च्या तेलाच्या किमतींना बसेल. इराण जगातील सर्वात महत्त्वाचा तेल मार्ग असलेल्या ‘हॉर्मुजची सामुद्रधुनी’ (Strait of Hormuz) बंद करू शकतो. जगातील २५ टक्के तेल आणि २० टक्के नैसर्गिक वायूचा पुरवठा याच मार्गाने होतो. हा मार्ग बंद झाल्यास पुरवठा साखळी तुटेल आणि पेट्रोल-डिझेलचे दर गगनाला भिडतील. भारत, जो आपल्या गरजेचा मोठा भाग आयात करतो, अशा देशांसाठी हे आर्थिकदृष्ट्या विनाशकारी ठरेल आणि महागाई नियंत्रणाबाहेर जाईल.
इंधनाचे दर वाढल्याने उत्पादन आणि वाहतूक खर्च प्रचंड वाढेल, ज्यामुळे जीवनावश्यक वस्तूंच्या किमतीत मोठी वाढ होईल. शेअर बाजारात मोठी पडझड होऊन गुंतवणूकदारांचे अब्जावधी डॉलर्स बुडतील. अनेक जागतिक बँकांनी आधीच इशारा दिला आहे की, या क्षेत्रातील संघर्षामुळे भीषण जागतिक मंदीची सुरुवात होऊ शकते. यामुळे बेरोजगारी वाढेल आणि देशांच्या विकासदराला ब्रेक लागेल.
इराण आणि अमेरिकेतील संघर्ष केवळ दोन देशांपुरता राहणार नाही. इराक, सीरिया आणि लेबनान यांसारखे शेजारील देश युद्धाचे केंद्र बनू शकतात. प्रचंड विध्वंसामुळे लाखो लोक आपले घर सोडून विस्थापित होतील. हा निर्वासितांचा तांडा युरोप आणि इतर आशियाई देशांकडे वळल्यास त्या देशांच्या सामाजिक आणि आर्थिक रचनेवर मोठा ताण येईल, ज्यामुळे मानवी शोकांतिका निर्माण होईल.
जर इराणला आपली सत्ता धोक्यात असल्याचे वाटले, तर ते अण्वस्त्राची मागणी वाढवतील. प्रत्युत्तर म्हणून सौदी अरेबिया आणि तुर्कीसारखे देशही अण्वस्त्रे मिळवण्यासाठी धावपळ करतील. यामुळे दशकांपासून सुरू असलेल्या शांततेच्या प्रयत्नांना हरताळ फासला जाईल आणि जग एका 'अणुयुद्धाच्या' छायेत वावरू लागेल.
आजच्या युगात युद्ध केवळ रणांगणावरच नाही, तर संगणकाच्या स्क्रीनवरूनही लढले जाते. इराण सायबर युद्धात अत्यंत निपुण मानला जातो. युद्धाच्या स्थितीत अमेरिका आणि तिच्या मित्रराष्ट्रांच्या बँकिंग यंत्रणा, पॉवर ग्रिड आणि सरकारी वेबसाइट्सवर मोठे सायबर हल्ले होऊ शकतात. यामुळे शहरांची वीज आणि पाणी पुरवठा खंडित होऊन जनजीवन पूर्णपणे विस्कळीत होऊ शकते.
समुद्री मार्ग ही जगाची 'लाईफलाईन' आहे. खाडी भागात युद्ध झाल्यास मालवाहू जहाजांना लांबच्या मार्गाने प्रवास करावा लागेल, ज्यामुळे सागरी विमा दरांत मोठी वाढ होईल. औषधांपासून ते इलेक्ट्रॉनिक्सपर्यंत सर्वच वस्तूंची टंचाई निर्माण होईल. तसेच, युद्ध क्षेत्रावरून विमानांचे उड्डाण करणे धोकादायक असल्याने जागतिक हवाई वाहतूकही विस्कळीत होईल.
दैनिक गोमंतकचे सदस्य व्हा
शॉपिंगसाठी 'सकाळ प्राईम डील्स'च्या भन्नाट ऑफर्स पाहण्यासाठी क्लिक करा.
Read Goa news in Marathi and Goa local news on Tourism, Business, Politics, Entertainment, Sports and Goa latest news in Marathi on Dainik Gomantak. Get Goa news live updates on the Dainik Gomantak Mobile app for Android and IOS.