Oral Contraceptive Pills: आजच्या काळात महिला आपल्या करिअर, शिक्षण आणि व्यक्तिगत जीवनात संतुलन साधत आहेत. कुटुंब नियोजन (Family Planning) हा त्याचाच एक महत्त्वाचा भाग आहे. यामुळे 'ओरल कॉन्ट्रासेप्टिव पिल्स' (Oral contraceptive pills) म्हणजेच गर्भनिरोधक गोळ्यांचा वापर मोठ्या प्रमाणात वाढला आहे. या गोळ्या गर्भधारणा थांबवण्याचे काम करतात, पण त्यांचे काही दुष्परिणामही आहेत. सर्वात महत्त्वाचा मुद्दा म्हणजे या गोळ्या लैंगिक संक्रमणापासून (STI) संरक्षण देत नाहीत, जे कंडोमसारख्या साधनांमध्ये मिळते.

दरम्यान, या गोळ्यांचा दीर्घकाळ वापर सुरक्षित आहे का? यामुळे कर्करोगाचा (Cancer) धोका वाढतो का? याविषयी दिल्लीतील 'धर्मशिला नारायणा सुपरस्पेशालिटी हॉस्पिटल'मधील 'रेडिएशन ऑन्कोलॉजी' विभागाच्या संचालक आणि क्लिनिकल हेड डॉ. कनिका सूद शर्मा यांनी माध्यमाशी बोलताना महत्त्वाची माहिती दिली.

कर्करोग आणि गर्भनिरोधक गोळ्यांमधील संबंध

डॉ. कनिका सूद शर्मा यांच्या मते, गर्भनिरोधक गोळ्यांचा आणि कर्करोगाचा संबंध सरळ नाही. पण, ज्या महिला 15 वर्षांपेक्षा जास्त काळ या गोळ्यांचा वापर करतात, त्यांना काही गंभीर समस्या उद्भवू शकतात. "आधीच्या काळात ज्या गोळ्या येत होत्या, त्या जास्त धोकादायक होत्या. सध्याच्या गोळ्या अधिक सुरक्षित असल्या तरी, त्यांचा दीर्घकाळ वापर केल्यास गंभीर परिणाम होऊ शकतात," असे डॉ. शर्मा यांनी सांगितले.

संशोधनात असे दिसून आले की, या गोळ्यांमध्ये असलेल्या हार्मोन्समुळे शरीरात काही बदल होतात, ज्यामुळे काही महिलांमध्ये (Women) ब्रेस्ट कॅन्सर आणि सर्व्हायकल कॅन्सर होण्याचा धोका थोडा वाढू शकतो. हा धोका प्रत्येक महिलेसाठी सारखा नसतो, तो त्यांच्या कुटुंबातील कर्करोगाचा इतिहास (Family History), जीवनशैली आणि आरोग्याच्या स्थितीवर अवलंबून असतो.

गोळ्यांचे इतर दुष्परिणाम आणि खबरदारी

डॉ. कनिका सूद शर्मा यांनी पुढे सांगितले की, जर एखाद्या महिलेच्या कुटुंबात ब्रेस्ट कॅन्सर किंवा सर्व्हायकल कॅन्सरचा इतिहास असेल, तर त्यांनी या गोळ्या घेण्यापूर्वी डॉक्टरांचा सल्ला घेणे अनिवार्य आहे. ज्या महिलांमध्ये कर्करोगाचा धोका कमी आहे, त्यांच्यासाठी कमी कालावधीसाठी गोळ्या घेणे सुरक्षित मानले जाते.

मात्र, फक्त कर्करोगाचाच नव्हे तर इतरही अनेक दुष्परिणाम होऊ शकतात, ज्यांची नोंद घेणे आवश्यक आहे.

• रक्ताच्या गाठी (Blood Clots): काही महिलांमध्ये रक्ताच्या गाठी तयार होण्याचा धोका वाढतो.

• मायग्रेन आणि रक्तदाब: यामुळे मायग्रेनचा त्रास आणि रक्तदाब (Blood Pressure) वाढण्याची शक्यता असते.

• अन्य समस्या: सतत डोकेदुखी, मळमळ आणि मूड स्विंग्ससारख्या समस्याही जाणवू शकतात.

• इतर लैंगिक आजार: या गोळ्या लैंगिक संक्रमणापासून (Sexually Transmitted Infections) संरक्षण देत नाहीत.

• नियमितता: या गोळ्या रोज एकाच वेळी घेणे आवश्यक असते, अन्यथा त्यांचा परिणाम कमी होतो.

म्हणून, गर्भनिरोधक गोळ्यांचा वापर सुरु करण्यापूर्वी आपली संपूर्ण वैद्यकीय पार्श्वभूमी डॉक्टरांना सांगणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. कोणताही निर्णय घेण्यापूर्वी डॉक्टरांचा सल्ला घेणे हेच योग्य आणि सुरक्षित आहे.