वाळपई: सत्तरी तालुक्यात काजू पीक हे महत्त्‍वाचे आहे. सध्‍या बागायतदार वर्ग बोंडू गोळा करणे, बिया वेगळ्या करणे, बोंडू रसाचा रस काढणे अशा कामात व्‍यस्‍त आहे. सकाळी, दुपारी, सायंकाळी बागायतदार काम करताना दिसत आहेत.

पारंपरिक पद्धतीने बोंडूचा रस हा पायाने मळून काढला जातो. आता त्याचबरोबरच यंत्राद्वारेही रस काढला जातो. नंतर शिल्लक बोंडूचा चोथा हा दाब मशीनमध्ये घालून पूर्ण रस गाळला जातो. हा रस भाटीमध्ये मडकीत घालून अग्नीच्या साहाय्याने हुर्राक, फेणी काढली जाते. पूर्वी रस वाफविण्यासाठी पिंपांना पाईप जोडला जायचा. त्याजागी पाण्यासाठी सिमेंटची टाकी बांधली गेली आहे व त्या टाकीत पाणी घालून फेणी करण्याची प्रक्रिया केली जाते.

त्याचबरोबर यंत्राद्वारे देखील आता फेणी तयार करण्याची प्रक्रिया केली जाते. अधिक काजू उत्पन्न घेणारे काजू बागायतदार आधुनिक यंत्रणेचा वापर करतात. पारंपरिक पद्धतीबरोबरच आधुनिकतेची जोडही लोकांनी अंगीकारली आहे. त्यामुळे फेणी व्यावसायिक उत्पादकांना लाभ मिळतो आहे. या यांत्रिकी मशीनने बोंडूंचा रस काढल्याने पूर्ण रसाचे गाळप होते. रसाची नासाडी होत नाही.

यंदा दरात झालेली वाढ समाधानकारक

यंत्रातून रस निघाल्यानंतर बोंडूंचा शिल्लक चोथा पुन्हा यंत्रात घालून दाब दिला जातो. हा पूर्ण गाळलेला रस मडकीत घालून फेणी करण्याची प्रक्रिया केली जाते. काजू बागायतदार आपापल्या जागेत बोंडू रस काढून फेणी भट्टीवर (स्थानिक भाषेत आवार) आणून देतात. काहीजण केवळ बोंडू फळांची विक्री करतात. दररोज बागायतीत जाऊन बोंडू फळे गोळा करण्याची कामे नित्यनेमाने करत आहेत. काजू हे चांगले उत्‍पन्न मिळवून देणारे पीक आहे. पण मागील काही वर्षांत काजूबियांना १०० ते १३० रुपये या फरकाने दर मिळाला होता. यंदा मात्र दरात वाढ होऊन प्रतिकिलो १६२ रुपये दर काजूबियांना देण्यात आला आहे.