नेपाळमध्ये नैसर्गिक आपत्तींचे संकट पुन्हा गडद झाले आहे. गोरखा जिल्ह्यातील बूढी गंडकी नदीला अचानक आलेल्या पुरामुळे मोठ्या प्रमाणात नुकसान झाल्याची माहिती समोर आली आहे. रविवारी, ११ ऑक्टोबर रोजी पहाटेच्या सुमारास आलेल्या या पुरात नदीच्या प्रवाहासोबत माती, दगड आणि मोठमोठी झाडे वाहून आली. या प्रचंड प्रवाहाच्या तडाख्यात नदीकाठच्या वस्त्या, पूल आणि जलविद्युत प्रकल्पाचा बेस कॅम्प उद्ध्वस्त झाल्याचे वृत्त आहे. या घटनेचा भयावह व्हिडिओही समोर आल्याचे सांगितले जात आहे. पुरामुळे अनेक गावांमधील जनजीवन विस्कळीत झाले असून, बचावकार्य सुरू करण्यात आले आहे.

पहाटेच्या पुरामुळे अनेक गावांना मोठा फटका

मिळालेल्या माहितीनुसार, गोरखा जिल्ह्यातील दोभान, घट्टेखोला, जगत, सल्लेरी, चुमानुबरी आणि धार्चे या ग्रामीण भागांना पुराचा मोठा फटका बसला आहे. बूढी गंडकी नदीच्या पाण्याची पातळी अचानक वाढल्याने नदीकाठच्या परिसरात मोठ्या प्रमाणात नुकसान झाले.

पुराच्या पाण्यासोबत वाहून आलेल्या माती, दगड आणि झाडांमुळे परिस्थिती अधिक गंभीर बनली. नदीच्या जोरदार प्रवाहात अनेक बांधकामे वाहून गेल्याची माहिती आहे. या घटनेमुळे स्थानिक नागरिकांमध्ये भीतीचे वातावरण निर्माण झाले असून, बाधित भागांतील परिस्थितीवर प्रशासन लक्ष ठेवून आहे.

सुमारे १०० घरे वाहून गेल्याचा अंदाज

गोरखा जिल्ह्याचे प्रमुख जिल्हाधिकारी धर्मेंद्र कुमार मिश्र यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, पहाटे सुमारे चार वाजण्याच्या सुमारास पूर आला. या आपत्तीत संबंधित ग्रामीण भागांतील जवळपास १०० घरे वाहून गेल्याची शक्यता व्यक्त करण्यात आली आहे. मात्र, नुकसानीचा अंतिम आकडा अद्याप निश्चित झालेला नाही.

या पुरामुळे लहान-मोठ्या मिळून सुमारे सहा पुलांचे नुकसान झाल्याची माहितीही समोर आली आहे. सल्लेरी परिसरातील बांधकाम सुरू असलेल्या जलविद्युत प्रकल्पाच्या बेस कॅम्पला मोठा फटका बसला असून, तो पुराच्या प्रवाहात वाहून गेल्याचे वृत्त आहे. पुरामुळे किती नागरिक प्रभावित झाले, किती जण बेपत्ता आहेत आणि जीवितहानी झाली आहे का, याची संपूर्ण माहिती अद्याप उपलब्ध झालेली नाही. त्यामुळे बचावकार्य पूर्ण झाल्यानंतरच नुकसानीचे नेमके चित्र स्पष्ट होण्याची शक्यता आहे.

बचावकार्यासाठी हेलिकॉप्टर तैनात

पुराची तीव्रता लक्षात घेऊन नेपाळ प्रशासनाने बचावकार्याला सुरुवात केली आहे. गृहमंत्री सुदन गुरुंग यांच्या निर्देशानुसार, बचाव मोहिमेसाठी हेलिकॉप्टरची मदत घेण्यात येत असल्याचे वृत्त आहे. पुराच्या पाण्यात अडकलेल्या नागरिकांना सुरक्षित ठिकाणी हलवण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत.

नदीच्या प्रवाहामुळे काही भागांमध्ये पोहोचणे कठीण ठरू शकते. त्यामुळे बाधित भागांतील नागरिकांना सुरक्षित स्थळी हलवणे आणि संभाव्य धोक्याचा अंदाज घेणे प्रशासनासाठी महत्त्वाचे ठरणार आहे. जीवितहानी आणि मालमत्तेच्या नुकसानीची माहिती मिळवण्याचे कामही सुरू आहे.

पुराच्या धोक्याचा इशारा; नदीपासून दूर राहण्याचे आवाहन

नेपाळच्या राष्ट्रीय आपत्ती जोखीम न्यूनीकरण आणि व्यवस्थापन प्राधिकरणाने (NDRRMA) रविवार, ११ ऑक्टोबर रोजी पुराबाबत इशारा जारी केला होता. चुमानुबरी ग्रामीण नगरपालिका-६ परिसरातून बूढी गंडकी नदीला मोठा पूर येण्याची शक्यता व्यक्त करण्यात आली होती.

प्राधिकरणाच्या पूर पूर्वानुमान विभागाने सकाळी ६ वाजून ४० मिनिटांनी सतर्कतेचा संदेश जारी केला. त्रिशूली दोभानपर्यंत नदीच्या जवळ जाऊ नये आणि परिस्थिती सामान्य होईपर्यंत उंच ठिकाणी राहावे, असे आवाहन नागरिकांना करण्यात आले होते. नदीच्या काठावरील वस्त्यांमध्ये पाण्याची पातळी वाढल्यास धोका निर्माण होऊ शकतो. त्यामुळे नागरिकांनी प्रशासनाच्या सूचनांचे पालन करावे, सुरक्षित ठिकाणी आश्रय घ्यावा आणि पुराचे पाणी ओसरले तरी नदीच्या जवळ जाणे टाळावे, असे आवाहन करण्यात आले आहे.

२६ ऑगस्टच्या पुराच्या आठवणी ताज्या

नेपाळमध्ये यापूर्वीही २६ ऑगस्ट रोजी भीषण पूर आल्याचे वृत्त होते. त्या आपत्तीचा फटका भोटे कोशी आणि त्रिशूली नद्यांच्या परिसरातील अनेक भागांना बसला होता. रसुवा, नुवाकोट, धादिंग आणि चितवन यांसह विविध जिल्ह्यांमध्ये मोठे नुकसान झाल्याची माहिती समोर आली होती.

आता बूढी गंडकी नदीच्या पुरामुळे पुन्हा एकदा नेपाळमधील नदीकाठच्या भागांतील नागरिकांच्या सुरक्षिततेचा प्रश्न ऐरणीवर आला आहे. सध्याच्या घटनेत नेमकी किती जीवितहानी आणि आर्थिक नुकसान झाले आहे, हे अद्याप स्पष्ट झालेले नाही. बचावकार्य आणि नुकसानीचे सर्वेक्षण पूर्ण झाल्यानंतर अधिक तपशील समोर येण्याची अपेक्षा आहे.