भारतातील स्वस्त आणि दर्जेदार जेनेरिक औषधांची जगभरात पुन्हा एकदा चर्चा रंगली आहे. भारतात आलेल्या एका अमेरिकन महिलेने सोशल मीडियावर शेअर केलेल्या व्हिडिओमध्ये भारत आणि अमेरिकेतील औषधांच्या किमतीतील प्रचंड तफावत दाखवून दिली आहे. तिच्या म्हणण्यानुसार, अमेरिकेत एका औषधासाठी हजारो रुपये मोजावे लागतात, तर भारतात त्याच औषधाची किंमत अत्यंत कमी आहे. या दाव्यामुळे अमेरिकेच्या आरोग्य व्यवस्थेवर पुन्हा एकदा प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले असून हा व्हिडिओ सोशल मीडियावर मोठ्या प्रमाणात व्हायरल होत आहे.

एका गोळीच्या किमतीत हजारो रुपयांचा फरक

'इंडियन व्हर्सेस अमेरिकन हेल्थकेअर' या शीर्षकाखाली शेअर केलेल्या व्हिडिओमध्ये लिझ नावाच्या अमेरिकन महिलेने तिच्या कुटुंबातील एका सदस्याला रक्ताच्या कर्करोगासाठी उपचार सुरू असल्याचे सांगितले. त्या उपचारांमध्ये वापरल्या जाणाऱ्या रेव्हलिमिड या औषधाची किंमत अमेरिकेत अत्यंत जास्त असल्याचा दावा तिने केला.

तिच्या म्हणण्यानुसार, अमेरिकेत या औषधाच्या एका गोळीची किंमत सुमारे 900 अमेरिकन डॉलर, म्हणजेच जवळपास 85 हजार रुपयांपर्यंत जाते. मात्र, भारतात याच औषधाची किंमत काही ठिकाणी केवळ 35 रुपयांपासून ते 300 रुपयांपर्यंत असल्याचे तिला आढळले. हा फरक पाहून ती आश्चर्यचकित झाल्याचे तिने व्हिडिओमध्ये नमूद केले.

'भारतात आरोग्यसेवा अधिक परवडणारी'

लिझने व्हिडिओमध्ये भारतातील जेनेरिक औषधांचे विशेष कौतुक केले. तिच्या मते, भारतातील औषधनिर्मिती उद्योगामुळे अनेक जीवनावश्यक औषधे सामान्य नागरिकांपर्यंत कमी किमतीत पोहोचतात. उलट अमेरिकेत उपचार आणि औषधांच्या वाढत्या खर्चामुळे अनेक रुग्ण आर्थिक अडचणीत सापडतात. त्यामुळे अमेरिकेतील नागरिकांना औषधांच्या नावाखाली मोठा आर्थिक भार सहन करावा लागत असल्याचा आरोपही तिने केला.

दुसऱ्या अमेरिकन महिलेचाही असाच अनुभव

ही पहिलीच वेळ नाही की अमेरिकेच्या आरोग्य व्यवस्थेवर अशा प्रकारे टीका करण्यात आली आहे. काही दिवसांपूर्वी व्हिक्टोरिया नावाच्या आणखी एका अमेरिकन महिलेनेही सोशल मीडियावर तिचा अनुभव शेअर केला होता. तिच्या म्हणण्यानुसार, अमेरिकेत ज्या औषधासाठी सुमारे 1,000 डॉलर खर्च अपेक्षित होता आणि विमा कंपनीनेही त्याचा खर्च उचलण्यास नकार दिला होता, तेच औषध तिने भारतातील उत्पादकाकडून थेट सुमारे 25 डॉलरमध्ये मिळवले.

सोशल मीडियावर चर्चेला उधाण

लिझचा व्हिडिओ लाखो लोकांनी पाहिला असून त्यावर मोठ्या प्रमाणात प्रतिक्रिया उमटत आहेत. अनेकांनी भारतातील स्वस्त औषधांचे कौतुक केले, तर काहींनी अमेरिकेतील औषधांच्या वाढत्या किमतीवर संताप व्यक्त केला. एका वापरकर्त्याने विनोदी टिप्पणी करत, "औषधांची गरज असलेल्या अमेरिकन नागरिकांनी भारताचे तिकीट काढले तरी उपचार करून पर्यटन करून पैसे वाचतील," असे म्हटले. तर दुसऱ्या एका नेटकऱ्याने अमेरिकेतील औषधांच्या किमतींवर नियंत्रण ठेवण्यासाठी तेथील प्रशासनाने ठोस पावले उचलण्याची गरज असल्याचे मत व्यक्त केले.

तथापि, औषधांच्या किमतींची तुलना करताना काही महत्त्वाच्या बाबी लक्षात घेणे आवश्यक आहे. वेगवेगळ्या देशांमध्ये पेटंट नियम, ब्रँडेड आणि जेनेरिक औषधे, सरकारी धोरणे, विमा व्यवस्था, कर आणि औषध मंजुरीची प्रक्रिया वेगळी असते. त्यामुळे एखाद्या औषधाची किंमत देशानुसार मोठ्या प्रमाणात बदलू शकते. त्यामुळे सोशल मीडियावर केलेले दावे अंतिम सत्य मानण्यापूर्वी संबंधित औषधाची उपलब्धता, प्रकार आणि अधिकृत किंमत तपासणे गरजेचे आहे.