देशातील अंत्योदय अन्न योजना (AAY) लाभार्थ्यांसाठी केंद्र सरकार महत्त्वाचा बदल करण्याच्या तयारीत आहे. सध्या या योजनेअंतर्गत प्रत्येक पात्र कुटुंबाला दरमहा 35 किलो मोफत धान्य दिले जाते. मात्र आता कुटुंबाच्या आकाराऐवजी प्रत्येक सदस्याच्या संख्येनुसार धान्याचे वाटप करण्याचा प्रस्ताव पुढे आला आहे. हा बदल लागू झाल्यास मोठ्या कुटुंबांना अधिक न्याय्य पद्धतीने लाभ मिळण्याची शक्यता आहे.
केंद्र सरकारने राष्ट्रीय अन्न सुरक्षा कायदा (NFSA) 2013 मध्ये सुधारणा करण्याचा प्रस्ताव मांडला आहे. त्यानुसार अंत्योदय अन्न योजनेतील लाभार्थ्यांना प्रति व्यक्ती दरमहा 7 किलो मोफत धान्य देण्याची तरतूद करण्यात येणार आहे. मात्र एका कुटुंबासाठी धान्याची कमाल मर्यादा 35 किलोच राहणार आहे.
या प्रस्तावावर नागरिकांकडून 13 जुलैपर्यंत सूचना आणि हरकती मागवण्यात आल्या आहेत. त्यानंतर पुढील निर्णय घेतला जाणार आहे.
सध्या AAY योजनेतील प्रत्येक पात्र कुटुंबाला सदस्यसंख्या कितीही असली तरी दरमहा 35 किलो धान्य मिळते. त्यामुळे दोन सदस्यांचे आणि सात-आठ सदस्यांचे कुटुंब समान प्रमाणात धान्य घेत असल्याने मोठ्या कुटुंबांवर अन्याय होत असल्याची भावना व्यक्त केली जात होती.
याउलट प्राधान्य कुटुंब (Priority Household) योजनेत लाभार्थ्यांना व्यक्तीनिहाय धान्य मिळते. त्यामुळे AAY योजनेतील विद्यमान नियमांमध्ये बदल करण्याची गरज सरकारला जाणवली आहे.
नवीन प्रस्तावानुसार दोन सदस्यांच्या AAY कुटुंबाला दरमहा 14 किलो धान्य मिळेल. तर पाच किंवा त्यापेक्षा अधिक सदस्य असलेल्या कुटुंबांना विद्यमान 35 किलो धान्यच मिळत राहील. त्यामुळे लहान कुटुंबांच्या लाभात फारसा फरक पडणार नाही, पण मोठ्या कुटुंबांसाठी धान्याचे वाटप अधिक संतुलित आणि सदस्यसंख्येनुसार होईल.
केंद्र सरकारच्या मते, या बदलामागचा मुख्य उद्देश अन्न आणि पोषण सुरक्षा अधिक प्रभावी करणे हा आहे. प्रत्येक व्यक्तीपर्यंत पुरेशा प्रमाणात आणि परवडणाऱ्या दरात दर्जेदार अन्न पोहोचावे, यासाठी 'मानवी जीवनचक्र दृष्टिकोन' (Human Life Cycle Approach) लक्षात घेऊन हा प्रस्ताव तयार करण्यात आला आहे.
महत्त्वाची बाब म्हणजे हा बदल अद्याप लागू झालेला नाही. सध्या हा केवळ मसुदा प्रस्ताव असून त्यावर नागरिकांकडून सूचना मागवण्यात आल्या आहेत. सर्व सूचना आणि हरकतींचा विचार केल्यानंतरच सरकार अंतिम निर्णय घेईल. त्यामुळे AAY लाभार्थ्यांनी अधिकृत घोषणेची प्रतीक्षा करावी.
जर हा प्रस्ताव मंजूर झाला, तर विशेषतः मोठ्या आणि आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल कुटुंबांना मोफत धान्य योजनेचा अधिक प्रभावी लाभ मिळू शकतो.
दैनिक गोमंतकचे सदस्य व्हा
शॉपिंगसाठी 'सकाळ प्राईम डील्स'च्या भन्नाट ऑफर्स पाहण्यासाठी क्लिक करा.
Read Goa news in Marathi and Goa local news on Tourism, Business, Politics, Entertainment, Sports and Goa latest news in Marathi on Dainik Gomantak. Get Goa news live updates on the Dainik Gomantak Mobile app for Android and IOS.