मध्य प्रदेश आणि राजस्थानमधील काही जिल्ह्यांमध्ये खोकल्याच्या औषधांमुळे मुलांचा मृत्यू झाल्याची दु:खद घटना समोर आली आहे. छिंदवाडा (मध्य प्रदेश) आणि भरतपूर व सिकर (राजस्थान) जिल्ह्यांमध्ये आतापर्यंत बारा निष्पाप मुलांचा मृत्यू झाला आहे. आरोग्य मंत्रालयाच्या माहितीनुसार, या मृत्यूमागे किडनी निकामी होण्याचा धोका असल्याचे दिसून आले आहे, आणि यामुळे संपूर्ण देशात लहान मुलांच्या आरोग्याबाबत चिंतेची लाट निर्माण झाली आहे. केंद्रीय आरोग्य मंत्रालयाने या गंभीर परिस्थितीमुळे सर्व राज्यांना खोकल्याच्या औषधांबाबत नवीन सूचना जारी केल्या आहेत.

आरोग्य मंत्रालयाने स्पष्ट केले आहे की, खोकला आणि सर्दीच्या औषधांचा वापर मुलांना अत्यंत मर्यादित प्रमाणात आणि काळजीपूर्वक करावा. मुख्य सूचना पुढीलप्रमाणे आहेत:

• २ वर्षांखालील मुलांना खोकल्याचे औषध देऊ नयेत.

• ५ वर्षांखालील मुलांना देखील औषध देणे टाळावे.

• ५ वर्षांपेक्षा जास्त वयाच्या मुलांना फक्त डॉक्टरांच्या तपासणीनंतरच औषध द्यावे.

• औषधे दिल्यास ती किमान प्रमाणात आणि मर्यादित कालावधीसाठी द्यावी.

मंत्रालयाने सर्व पालकांना सुचवले आहे की, घरगुती उपायांचा प्रथम विचार करावा. त्यामध्ये पुरेसे पाणी, विश्रांती, संतुलित आहार आणि सामान्य काळजी यांचा समावेश आहे.

आरोग्य मंत्रालयाने रुग्णालये, फार्मसी आणि आरोग्य केंद्रांना निर्देश दिले आहेत की, फक्त GMP (Good Manufacturing Practices) अंतर्गत उत्पादित सुरक्षित औषधे खरेदी व प्रशासित करावीत. यामुळे पालक आणि डॉक्टरांनी औषधांच्या गुणवत्तेकडे विशेष लक्ष द्यावे, जेणेकरून मुलांच्या आरोग्यावर होणाऱ्या धोका टाळता येईल.

तपासात काय आढळले?

मृत्यूच्या घटनांनंतर केंद्रीय सरकारने NCDC, NIV पुणे आणि CDSCO कडून संयुक्त चौकशी पथक तयार केले. पथकाने औषधांचे नमुने गोळा करून तपासले. अहवालात असे दिसून आले की, कोणत्याही नमुन्यात डायथिलीन ग्लायकोल (DEG) किंवा इथिलीन ग्लायकोल (EG) सारखी हानिकारक रसायने नव्हती, जी मूत्रपिंडांना गंभीर नुकसान पोहोचवतात.

मध्य प्रदेश अन्न व औषध प्रशासनाच्या तपास अहवालात देखील अशा रसायनांचा traces आढळलेला नाही. तथापि, एका प्रकरणात लेप्टोस्पायरोसिस संसर्ग हा मृत्यूचे कारण असल्याचे समोर आले आहे आणि यावर सखोल चौकशी सुरू आहे.

राज्यांना सतर्क राहण्याचे निर्देश

केंद्रीय आरोग्य मंत्रालयाने सर्व राज्य आणि जिल्हा आरोग्य अधिकारी यांना आदेश दिले आहेत की, प्रत्येक सरकारी रुग्णालय, PHC, CHC, जिल्हा रुग्णालय आणि वैद्यकीय महाविद्यालयात ही सूचना त्वरित प्रसारित करावी.

• डॉक्टर आणि फार्मासिस्ट यांनी मुलांना अनावश्यक औषधे देऊ नयेत याची दक्षता घ्यावी.

• औषधांच्या सुरक्षिततेसह योग्य प्रमाणात वापर याकडे विशेष लक्ष द्यावे.

या घटनेने सरकारला बाल आरोग्याची सुरक्षा सुनिश्चित करण्यासाठी सतर्क केले आहे. आता मुलांना खोकल्याचे औषध देताना जास्त काळजी घेणे आणि घरगुती उपायांवर भर देणे या उपाययोजनांवर जोर दिला जात आहे.