तामिळनाडूतील कुन्नूरजवळ लष्करी हेलिकॉप्टर (Helicopter) अपघातात सीडीएस जनरल बिपिन रावतआणि त्यांच्या पत्नीसह 13 जणांचा मृत्यू झाल्याने अनेक प्रश्न निर्माण झाले आहेत. एवढ्या मोठ्या पोस्टवर बसलेल्या व्यक्तीला घेऊन जाणारे हेलिकॉप्टर कसे कोसळू शकते, असा प्रश्न लोकांच्या मनात येत आहे. सुरक्षेतील त्रुटी कुठे आहे? या सगळ्यामध्ये एक मोठी माहिती समोर आली आहे, लष्कराने मोठ्या प्रयत्नांनंतर ब्लॅक बॉक्स जप्त केला आहे. ब्लॅक बॉक्स सापडल्यानंतर लष्कराकडून या अपघाताचे गूढ उकलण्याची शक्यता आहे.

जाणून घेऊया हा ब्लॅक बॉक्स, इतका का महत्त्वाचा?

ब्लॅक बॉक्स हे विमान किंवा हेलिकॉप्टरमधील महत्त्वाचे इलेक्ट्रॉनिक उपकरण आहे, ज्याला फ्लाइट डेटा रेकॉर्डर असेही म्हणतात. हे उड्डाणाबद्दल 88 पॅरामीटर्स नोंदवते, ज्यामध्ये एअरस्पीड, विमानाची उंची, कॉकपिट संभाषण आणि हवेचा दाब यांचा समावेश आहे. अपघातानंतर ब्लॅक बॉक्सची भूमिका महत्त्वाची असते कारण हा अपघात (Accident) नेमका कशामुळे झाला हे समजून घेणे महत्त्वाचे असते. या ब्लॅक बॉक्समध्ये पायलट (Pilot) आणि कंट्रोल रूम आणि लोकेशन मास्टर यांच्यातील संभाषणासह सर्व माहिती आपोआप फीड केली जाते, जी अपघातानंतरच्या तपासात उपयुक्त ठरते.

विमानाच्या मागच्या बाजूला ब्लॅक बॉक्स ठेवण्यात आला आहे

सामान्य ब्लॅक बॉक्सचे वजन सुमारे 10 पौंड (4.5 किलो) असते. ते विमानाच्या मागील बाजूस बसवले जाते, जेणेकरून एखादा गंभीर अपघात झाला तरी बॉक्सचे फारसे नुकसान होत नाही. अपघातात विमानाच्या मागील भागाला कमी फटका बसल्याचेही दिसून आले आहे.

विशेष आवाजामुळे ब्लॅक बॉक्स सापडतो

अपघातानंतरही, ब्लॅक बॉक्स एक वैशिष्ट्यपूर्ण आवाज उत्सर्जित करत राहतो, जो शोध पथकांद्वारे त्वरित ओळखला जातो आणि त्यामुळे अपघाताच्या ठिकाणी पोहोचता येते. अनेक हजार फूट पाण्यात पडल्यानंतरही या डब्यातून आवाज बाहेर पडत राहतो आणि तो जवळपास महिनाभर सुरू राहू शकतो.