देशभरातील ग्राहकांना फायदा व्हावा म्हणून सरकारने आता सोन्याच्या दागिन्यांवर (Gold) हॉलमार्किंग (Hallmarking) अनिवार्य केले आहे. परंतु आज म्हणजेच 23 ऑगस्ट रोजी देशभरात 350 हून अधिक सराफा संघटना (Jewellers Union) हॉलमार्किंगद्वारे पसरलेल्या अराजकाच्या विरोधात संपावर आहेत (Jewellers protest). ऑल इंडिया जेम्स अँड ज्वेलरी कौन्सिलने याबाबतची माहिती दिली होती. (Jewellers shutdown shops against the implementation of Hallmarking Unique ID (HUID))

परिषदेचे माजी अध्यक्ष अशोक मिनावाला म्हणाले होते की, सरकारने योग्य तयारी आणि प्रशिक्षणाशिवाय 16 जून 2021 पासून देशातील 28 राज्यांच्या 256 जिल्ह्यांमध्ये हॉलमार्किंग अनिवार्य केले आहे. सोन्याची शुद्धता मोजण्यासाठी आणि ग्राहकांना योग्य उत्पादन देण्यासाठी ही प्रणाली सुरू करण्यात आली होती, परंतु त्यातील अनेक तरतुदींमुळे व्यापाऱ्यांची समस्या मात्र वाढली आहे.व्यापारी ही हॉलमार्क युनिक आयडेंटिफिकेशन नंबर (HUID) स्वीकारणार नाहीत, कारण त्याचा सोन्याच्या शुद्धतेशी काहीही संबंध नाही. ती फक्त ट्रॅकिंग सिस्टीम बनली आहे. या प्रक्रियेद्वारे सोन्याचे किंवा दागिन्यांचे हॉलमार्किंग करण्यास बराच वेळ लागतो, जो दागिने आणि संपूर्ण उद्योगासाठी हानिकारक आहे.

व्यापाऱ्यांच्या समस्या नेमक्या काय

• महाग दागिने अनेक दिवस हॉलमार्किंग केंद्रांवर सोडावे लागतात.

• HUID सह एकूण आठ खुणा आहेत, ज्यामुळे दागिन्यांच्या सौंदर्यावर परिणाम होत आहे.

• हॉलमार्किंगसाठी दागिन्यांमधून सोने काढले जाते, त्यामुळे अनेक वेळा दागिने खराब होतात.

• या प्रक्रियेत व्यापाऱ्यांना दागिन्यांमधील नुकसानीची भरपाई करावी लागते.

• हॉलमार्किंग आणि दागिने विकल्यानंतरही काही वाद झाल्यास ज्वेलर्सची जबाबदारी निश्चित केली जाते.

काय आहेत व्यापाऱ्यांच्या मागण्या

• HUID हॉलमार्किंग प्रक्रिया केंद्रांवर केली पाहिजे आणि त्याचा भुर्दंड व्यापाऱ्यांना बसू नये.

• 40 लाखांपेक्षा कमी उलाढाल असलेल्या ज्वेलर्सकडून परवाना मागू नये.

• 256 जिल्ह्यांव्यतिरिक्त इतर ठिकाणी हॉलमार्क केलेले दागिने विकण्यासाठी परवानेही मागितले जात आहेत.

• सध्या हॉलमार्किंगला पाच ते पंधरा दिवस लागत आहेत, ते एका दिवसात उपलब्ध झाले पाहिजेत.

• केंद्रांवर चुकीचे HUID दिल्यानंतर आणि प्रमाणपत्रे दिल्यानंतर व्यापाऱ्यांना जबाबदार धरू नये.

काय आहे हॉलमार्क ?

हॉलमार्क ही एक प्रकारची हमी आहे. या अंतर्गत, भारतीय मानक ब्यूरो (बीआयएस) प्रत्येक सोन्याच्या दागिन्यांवर त्याच्या चिन्हाद्वारे शुद्धतेची हमी देते. सोप्या भाषेत सांगायचे तर, हे विश्वासार्हता प्रदान करण्याचे एक साधन आहे. जर दागिन्यांना हॉलमार्क केले असेल तर याचा अर्थ त्याची शुद्धता प्रमाणित आहे. बीआयएस चिन्ह प्रमाणित करते की दागिने भारतीय मानक मानकांशी जुळतात.