8th Pay Commission: केंद्रीय कर्मचारी आणि पेन्शनर्समध्ये सध्या 8व्या वेतन आयोगाची जोरदार चर्चा सुरू आहे. विशेषतः निवृत्त कर्मचाऱ्यांच्या पेन्शनमध्ये नेमकी किती वाढ होणार, याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे. सोशल मीडिया आणि विविध अहवालांमध्ये 22,450 ची पेन्शन वाढून 57,697 होऊ शकते, असा अंदाज व्यक्त केला जात आहे. मात्र ही रक्कम सध्या निश्चित झालेली नाही. 2.57 फिटमेंट फॅक्टर लागू झाल्यास किती रक्कम होईल, यावर आधारित हे केवळ गणित आहे.

8वा वेतन आयोग कधी स्थापन झाला?

केंद्र सरकारने 3 नोव्हेंबर 2025 रोजी 8व्या केंद्रीय वेतन आयोगाची स्थापना केली. या आयोगाच्या अध्यक्षपदाची जबाबदारी न्यायमूर्ती रंजना प्रकाश देसाई यांच्याकडे आहे. केंद्र सरकारी कर्मचारी आणि पेन्शनर्सच्या वेतन, भत्ते आणि पेन्शन व्यवस्थेत संभाव्य बदलांबाबत आयोग सरकारला शिफारसी करणार आहे.

आयोगाला आपला अहवाल तयार करण्यासाठी 18 महिन्यांचा कालावधी देण्यात आला आहे. त्यामुळे आयोगाच्या बैठका आणि त्यामध्ये कर्मचारी व पेन्शनर संघटनांकडून मांडल्या जाणाऱ्या मागण्यांकडे मोठ्या प्रमाणात लक्ष दिले जात आहे.

वेगवेगळ्या शहरांमध्ये बैठका

आयोगाच्या कामकाजाचा एक भाग म्हणून विविध शहरांमध्ये बैठका आयोजित केल्या जात आहेत. चेन्नईनंतर पुडुचेरी, चंदीगड आणि बंगळुरू येथे बैठका प्रस्तावित आहेत. या चर्चांमध्ये कर्मचारी तसेच निवृत्त कर्मचाऱ्यांच्या वेतन आणि पेन्शनशी संबंधित मुद्दे मांडले जाण्याची शक्यता आहे. विशेषतः पेन्शन वाढ, निवृत्तीनंतरचे लाभ आणि पेन्शन व्यवस्थेतील बदल याबाबत कर्मचारी संघटनांकडून आपापल्या मागण्या मांडल्या जाऊ शकतात.

पेन्शनर संघटनांच्या काय आहेत मागण्या?

काही कर्मचारी आणि पेन्शनर संघटना विद्यमान पेन्शन व्यवस्थेत मोठे बदल करण्याची मागणी करत आहेत. काही संघटनांकडून OPS अर्थात जुनी पेन्शन योजना अंतर्गत शेवटच्या वेतनाच्या 50 टक्क्यांऐवजी 67 टक्के पेन्शन देण्याची मागणी केली जात आहे.

याशिवाय कौटुंबिक पेन्शन शेवटच्या वेतनाच्या 50 टक्क्यांपर्यंत करण्याची मागणीही काही संघटनांकडून केली जात आहे. नागरी पेन्शनर्सना One Rank, One Pension (OROP) सारखी व्यवस्था लागू करण्याची मागणीही चर्चेत आहे.

फिटमेंट फॅक्टर म्हणजे काय?

फिटमेंट फॅक्टर हा वेतन आयोगातील महत्त्वाचा घटक आहे. सोप्या भाषेत सांगायचे झाल्यास, जुन्या वेतन किंवा पेन्शनची नव्या वेतनरचनेत गणना करण्यासाठी वापरला जाणारा गुणक म्हणजे फिटमेंट फॅक्टर.

यामुळे 8व्या वेतन आयोगात हा फॅक्टर किती असणार, याबाबत कर्मचाऱ्यांसह पेन्शनर्समध्ये उत्सुकता आहे. सध्या 2.15, 2.28 आणि 2.57 अशा विविध आकड्यांची चर्चा होत आहे. काही कर्मचारी संघटनांकडून यापेक्षाही जास्त म्हणजे 3.8 ते 4 पर्यंत फिटमेंट फॅक्टरची मागणी केली जात असल्याचे सांगितले जाते.

57,697 पेन्शनचा आकडा कसा आला?

57,697 या आकड्यामागे साधे गणित आहे. जर 22,450 ही विद्यमान पेन्शन मानली आणि त्यावर 2.57 फिटमेंट फॅक्टर लागू केला, तर गणना पुढीलप्रमाणे होते:

22,450 × 2.57 = 57,696.50

म्हणजेच जवळपास 57,697 इतकी रक्कम होते. त्यामुळे 2.57 फिटमेंट फॅक्टर लागू झाल्यास आणि याच पद्धतीने पेन्शनची पुनर्गणना करण्यात आली, तर 22,450 ची पेन्शन जवळपास 57,697 होऊ शकते.

पण ₹57,697 पेन्शन निश्चित आहे का?

इथे सर्वात महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे 57,697 ही अधिकृत नवीन पेन्शन नाही. हा केवळ 2.57 फिटमेंट फॅक्टर गृहीत धरून केलेला उदाहरणार्थ हिशोब आहे.

8व्या वेतन आयोगाने अद्याप अंतिम फिटमेंट फॅक्टर निश्चित केलेला नाही आणि केंद्र सरकारनेही 57,697 इतकी किमान पेन्शन जाहीर केलेली नाही. त्यामुळे सध्या या आकड्याकडे संभाव्य गणना म्हणूनच पाहणे योग्य ठरेल.

2.57 फिटमेंट फॅक्टरची चर्चा का?

2.57 हा आकडा अचानक चर्चेत आलेला नाही. 7व्या वेतन आयोगात 2.57 फिटमेंट फॅक्टरचा वापर करण्यात आला होता. त्यामुळे 8व्या वेतन आयोगासाठीही याच आकड्याला आधार मानून पेन्शन आणि वेतनवाढीचे विविध अंदाज लावले जात आहेत.

मात्र याचा अर्थ 8व्या वेतन आयोगातही 2.57 हाच फॅक्टर लागू होईल, असा होत नाही. अंतिम निर्णय आयोगाच्या शिफारशी आणि त्यानंतर केंद्र सरकारच्या मंजुरीवर अवलंबून असेल.

अंतिम निर्णय कधी स्पष्ट होणार?

सध्या केंद्रीय पेन्शनर्सनी 57 हजारांहून अधिक पेन्शन निश्चित मिळणार असल्याचे गृहीत धरू नये. आयोगाच्या बैठका आणि कर्मचारी-पेन्शनर संघटनांच्या मागण्या सुरू असून अंतिम शिफारशी अद्याप समोर आलेल्या नाहीत.

आयोगाला अहवाल सादर करण्यासाठी 18 महिन्यांची मुदत देण्यात आली आहे. उपलब्ध वेळापत्रकानुसार आयोगाचा अहवाल 2027 च्या मध्यापर्यंत येण्याची अपेक्षा आहे. त्यानंतर केंद्र सरकार या शिफारशींचा विचार करून अंतिम निर्णय घेईल. त्यामुळे प्रत्यक्ष पेन्शन किती वाढणार, याचे स्पष्ट चित्र त्यानंतरच समोर येईल.

पेन्शनर्सनी काय लक्षात ठेवावे?

सध्या 22,450 ते 57,697 ही तुलना केवळ संभाव्य गणित समजण्यासाठी आहे. प्रत्यक्ष पेन्शन ठरवताना सरकारकडून निश्चित केला जाणारा फिटमेंट फॅक्टर, आयोगाच्या शिफारशी आणि अंतिम सरकारी निर्णय यांना महत्त्व असेल. त्यामुळे सोशल मीडियावरील कोणत्याही निश्चित आकड्यावर विश्वास ठेवण्यापूर्वी अधिकृत घोषणा तपासणे महत्त्वाचे आहे.