Tipu Sultan Malabar Atrocities: दिवाळीच्या आनंदावर रक्तरंजित सावट! मेलकोटमधील मंड्या अय्यंगार हत्याकांडाचा इतिहास

सर्वेश बोरकर

म्हैसूर सिंहासन इम्मादी कृष्णराज वडेयार यांच्याकडे परत आणण्याच्या प्रयत्नात राणी लक्ष्मणनीला तिरुमलैय्येनगर आणि नारायण राव यांनी मदत केली. हे प्रधान वडेयारांशी एकनिष्ठ होते आणि त्यांनी राजघराण्याचे रक्षण करण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली.

फतेह अली उर्फ ​​टिपू सुलतान १८ व्या शतकाचे ८ वे दशक संपत असताना अडचणीत सापडला. मराठ्यांमधील युद्धे जोरात सुरू होती आणि परिस्थिती फारशी चांगली नव्हती. मार्च १७८७ मध्ये गजेंद्रगडच्या तहाने अखेर हा संघर्ष संपला, त्यानुसार टिपूने हैदर अलीने जिंकलेला प्रदेश मराठा साम्राज्याला परत केला. टिपूने ४८ लाख रुपयांची खंडणी चार वर्षांत देण्याचे मान्य केले तर मराठ्यांनी टिपू सुलतानला ‘नवाब टिपू सुलतान फुत्तेह अली खान’ असे संबोधण्यास आणि त्याच्या राज्याला मान्यता देण्याचे मान्य केले.

नवाब हैदर अलीने एका सैनिकाच्या पदावरून अखेर म्हैसूरच्या वडेयारांना उलथवून त्यांचे सिंहासन बळकावले. हैदरने नंतर अली राजा आणि केरळच्या मोप्लाहांना पाठिंबा देत कोलाथुनाडू आणि मध्य मलबारचा नाश केला. त्याने मंदिरांमध्ये लपवलेल्या मोठ्या खजिन्याचा शोध सुरू ठेवण्यासाठी आपले राज्यपाल आणि प्रशासक मागे ठेवून, हैदरचा उत्तराधिकारी टिपू सुलतान म्हैसूर आणि दख्खनमध्ये व्यग्र राहिला, अधिक शक्तिशाली मराठा आणि ब्रिटिश सैन्यासोबत आलटून पालटून युद्धे करत राहिला.

परिस्थिती चांगली दिसत नव्हती आणि मराठ्यांना पैसे देण्यासाठी त्याला खूप पैशांची आवश्यकता होती आणि त्रावणकोरकडे ते आहे हे जाणून, त्याची पुढील योजना त्रावणकोरवर छापा टाकण्याची होती जिथे त्याला वाटले की, पळून जाणाऱ्या मलबार राजपुत्रांनी त्यांचे खजिने लपवले आहेत. टिपू सुलतानने हिंदूंवरील अत्याचार आणि हिंदू मंदिरे आणि धार्मिक संस्था नष्ट केल्याबद्दल सतत वादविवाद सुरू आहेत. अलिकडच्या काळात, एका गटाने टिपूला स्वातंत्र्यसैनिक आणि शूर योद्धा म्हणून पाठिंबा दिला आहे आणि दुसऱ्या गटाने हिंदूंशी केलेल्या त्याच्या कठोर वागणुकीकडे आणि मंदिरांच्या बेकायदेशीर विद्ध्वंसाकडे लक्ष वेधले आहे.

तथापि, केरळमध्ये टिपूने ज्या पद्धतीने लोकांची कत्तल केली त्याचेही लेखी दस्तावेज आहेत. टिपूने मंड्या जिल्ह्यातील मेलकोट येथेही जवळपास ८०० अय्यंगारांची कत्तल केली होती आणि हे दोन शतकांपूर्वी नरक चतुर्दशीला घडले होते. मेलकोटमधील सर्व कत्तल झालेले मंड्या अय्यंगार म्हणून प्रसिद्ध असलेल्या गटाचे होते आणि ते सर्व एकच गोत्र-भारद्वाजचे होते. हे सर्व अय्यंगार मेलकोट येथे स्थायिक झाले होते. मंड्या अय्यंगार संस्कृतचे पारंगत होते. ते मंड्या तमिळ नावाची तामिळची एक वेगळी बोली बोलत. सर्व मंड्या अय्यंगार हे अय्यंगारांच्या थेनकलाई पंथाचे होते. एकीकडे टिपू आणि दुसरीकडे ब्रिटिश आणि हैदराबादचा निजाम यांच्यातील शेवटच्या अँग्लो-म्हैसूर युद्धाचा तो काळ होता. तिसऱ्या अँग्लो-म्हैसूर युद्धाचा अंत करणाऱ्या करारातील अटी अपमानास्पद आणि अन्याय्य मानल्या गेल्याने टिपू संतापला होता.

एके दिवशी, टिपूला बातमी मिळाली की, त्याच्या हिंदू मंत्र्यांपैकी एक, शमैया अय्यंगारने वडियारच्या डोवेगर राणी, लक्ष्मम्मणीशी करार करत टिपूला हाकलून लावण्यासाठी इंग्रजांशी हातमिळवणी केली आहे. राजघराण्याशी त्याचे संबंध खूपच ताणलेले होते. राणी लक्ष्मणनी, डोवेगर राणी म्हैसूर हैदर अलीने सत्ता हस्तगत केल्यानंतर सिंहासन परत मिळवण्याचा प्रयत्न सुरू केला. १७६०च्या दशकात तिने तिरुमलाराव आणि नारायणराव यांच्या मदतीने इंग्रजांशी वाटाघाटी सुरू केल्या. तिने दोन्ही भावांना प्रधानमंत्री पदाची खात्री दिली होती. म्हैसूर आणि राज्याच्या उत्पन्नाच्या एक दशांश भाग कायमस्वरूपी त्यांना पगार म्हणून दिला होता. हैदरच्या मृत्यूनंतर, राणीने वोडेयारला पुन्हा गादीवर बसवण्यासाठी तिचे प्रयत्न तीव्र केले.म्हैसूर टिपूने वडेयारांपासून सुरक्षित अंतर ठेवले असले तरी, तो त्यांच्यावर बारकाईने लक्ष ठेवत असे.

जेव्हा शमैया अय्यंगारच्या मदतीने डोवेगर राणीने इंग्रजांशी संवाद साधल्याची बातमी टिपूपर्यंत पोहोचली तेव्हा त्याने बदला घेण्याचा निर्णय घेतला. ब्रिटिश जनरल हॅरिस यांच्यात करार झाला होता.मद्रास आणि तिरुमालिएंगारने टिपूला आणखी संताप दिला. तिरुमालिएंगारला ब्रिटिश अनेकदा तिरुमाला रो म्हणून संबोधत असत. तो म्हैसूरचा प्रधान होता.टिपूने आपल्या सैन्याला मेलकोटच्या सर्व मंड्या अय्यंगारांना एकत्र आणण्याचा आदेश दिला, ज्यांपैकी बरेच जण तिरुमालिएंगारचे नातेवाईक आणि मित्र होते, आणि त्याने त्यांची निर्घृणपणे कत्तल केली.ज्या दिवशी मंड्या अय्यंगर नरक चतुर्दशी म्हणजे दिवाळी साजरी करण्याची तयारी करत होते त्या दिवशी हे हत्याकांड घडले.

उत्सव शोकात रूपांतरित झाला.या कत्तलीमुळे मेल्कोटे शहर नष्ट झाला. सर्व लोकांनी गाव त्याग केला मंदिरांचे शहर म्हणून प्रसिद्ध हे शहर एक स्मशान बनले. मेलकोटमधील २९ कल्याणी (तलाव) मातीमोल झाली, टेकड्या उजाड झाल्या. डॉ.एम.ए. जयश्री आणि एम.ए. नरसिंहन यांनी केलेल्या या घटनेवरील संशोधनातून हे सिद्ध झाले आहे की ही घटना घडली होती. म्हैसूरच्या इतिहासातील आणखी एक विचित्र सत्य म्हणजे हैदर अली व टिपू सुलतानच्या काळात आपल्या कुटुंबाचे रक्षण करण्यात राणी लक्ष्मणनीची वीर भूमिका आणि सिंहासन पुनर्संचयित करण्यासाठी तिने केलेल्या अथक लढाईचा पुरेसा उल्लेख नाही.

हयवदन राव यांनी लिहिलेले तीन खंडांचे म्हैसूरचा इतिहास हे एकमेव मान्य केलेले पुस्तक ज्यात उल्लेख आहे. राणीने तिचे पती इम्मादी कृष्णराज वडेयार यांना दिलेले वचन पूर्ण केले, की म्हैसूर सिंहासन त्यांच्याकडे परत येईल आणि त्यांचा वंशज सिंहासनावर बसेल. म्हैसूरचे सिंहासन त्यांच्याकडे परत आणण्याच्या प्रयत्नात राणीला तिरुमलैय्येनगर आणि नारायण राव यांनी मदत केली. हे प्रधान वडेयारांशी एकनिष्ठ होते. त्यांनी राजघराण्याचे रक्षण करण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली. दुर्दैवाने, या राणी व प्रधानाचा इतिहासात विसर पडला आहे.