Goa Beach: पेडण्यात पर्यटनाची भरारी!

केरी, हरमल, मांद्रे ते मोरजीपर्यंत पसरलेल्या सुमारे १२ किलोमीटर लांबीच्या नयनरम्य समुद्रकिनाऱ्यामुळे पेडणे तालुका राज्यातील प्रमुख पर्यटनस्थळांपैकी एक म्हणून ओळखला जातो. गोव्यात १९७८ च्या सुमारास पर्यटन व्यवसायाला सुरवात झाल्यानंतर या किनारपट्टीवरही पर्यटनाचा वेगाने विकास झाला. देश-विदेशातील पर्यटकांच्या वाढत्या आगमनामुळे स्थानिक अर्थव्यवस्थेला मोठी चालना मिळाली असून शॅक्स, बीच रिसॉर्ट्‌स, जलक्रीडा तसेच इतर पर्यटनपूरक व्यवसायांमधून अनेकांना रोजगाराच्या संधी उपलब्ध झाल्या आहेत.

पर्यटन विकासाच्या प्रक्रियेत समुद्रकिनाऱ्यालगत विविध सुविधा उभारण्यात आल्या. यासाठी काही ठिकाणी समुद्रकिनाऱ्यावरील नैसर्गिक वाळूच्या टेकड्यांचे सपाटीकरण करण्यात आले. या टेकड्या किनारपट्टीच्या संरक्षणासाठी अत्यंत महत्त्वाच्या मानल्या जातात. टेकड्यांवर वाढणारी ‘मारवेल’ ही वेल वाळूला घट्ट बांधून ठेवते. त्यामुळे पावसाळ्यात समुद्राच्या उधाणामुळे होणारी किनाऱ्यांची झीज कमी होते.

तसेच समुद्रातून येणाऱ्या वेगवान वाऱ्यांवर नियंत्रण ठेवून माडांची बाग, झाडे आणि किनाऱ्यालगतची वस्ती यांना नैसर्गिक संरक्षण मिळते. पर्यावरण अभ्यासकांच्या मते, या वाळूच्या टेकड्या आणि त्यावरील वनस्पती किनारी परिसंस्थेचा महत्त्वाचा भाग आहेत. त्यामुळे पर्यटन विकासाबरोबरच अशा नैसर्गिक संरचनांचे संवर्धन करणे आवश्यक आहे. अलीकडच्या काळात किनारपट्टी संवर्धनाबाबत शासन, पर्यावरणप्रेमी संस्था आणि स्थानिक नागरिकांकडून विविध उपक्रम राबविण्यात येत असून त्याला सकारात्मक प्रतिसाद मिळत आहे.

दरम्यान, वाढत्या पर्यटनामुळे प्लास्टिक, काचेच्या बाटल्या आणि इतर घनकचऱ्याचे प्रमाणही वाढल्याचे दिसून येते. पर्यटन खाते, स्थानिक ग्रामपंचायती आणि स्वयंसेवी संस्था नियमित स्वच्छता मोहीम राबवत असल्या तरी काही ठिकाणी कचऱ्याचा प्रश्न कायम आहे. पर्यटकांनीही स्वच्छता आणि पर्यावरण संवर्धनाची जबाबदारी ओळखून सहकार्य करणे गरजेचे असल्याचे मत व्यक्त होत आहे.

पर्यटन हा पेडणे तालुक्याच्या विकासाचा प्रमुख आधार बनला असला, तरी आर्थिक प्रगती आणि पर्यावरण संरक्षण यांचा समतोल राखणे तितकेच महत्त्वाचे आहे. किनारपट्टीचे नैसर्गिक वैभव जपत शाश्वत पर्यटनाला प्रोत्साहन दिल्यास पेडणेचा समुद्रकिनारा भावी पिढ्यांसाठीही तितकाच आकर्षक आणि सुरक्षित राहू शकेल.