लता मंगेशकर (Lata Mangeshkar) आता आपल्यात नाहीत पण त्यांचा आवाज संगीत रसिकांच्या हृदयात कायमस्वरूपी घर करून राहणार आहे. लताजींनी त्यांच्या प्रसिद्धीच्या सुरुवातीच्या काळात जवळजवळ प्रत्येक संगीतकार आणि पार्श्वगायकांसोबत गाणी गायली. लक्ष्मीकांत प्यारेलाल यांच्यासोबतची त्यांची जोडी खूप गाजली आणि त्यांनी मोहम्मद रफींसोबत (Mohammed Rafi) सर्वाधिक गाणी गायली. पण एक संगीतकार होता ज्यांच्यासोबत लताजींनी एकही गाणं गायलं नाही. लता मंगेशकर यांच्यासोबत गाण्यासाठी जे संगीतकार लताजी मागतील ती फी भरायला तयार असायचे, त्याच लता मंगेशकर यांच्यासोबत एका संगीतकाराने कधीही न गाण्याची शपथ घेतली होती. (Lata Mangeshkar and OP Nayyar controversy)

ते सुप्रसिद्ध संगीतकार (Indian film music composer) ओपी नय्यर (Omkar Prasad Nayyar) होते. 50 आणि 60 च्या दशकात आपल्या संगीताच्या जोरावर अनेक चित्रपट सुपरहिट करणारे ओ पी नय्यर स्वतःच्या अटींवर काम करण्यासाठी प्रसिद्ध होते. ते जे म्हणायचे ते पूर्ण करायचे. इतरांसाठी त्यांनी कधीच त्यांचे नियम अथवा तत्व बदलले नाही. संगीतकार ओ.पी.नय्यर हे त्या काळातील अत्यंत एकवचनी व्यक्तीमत्व होते. ते त्यांच्या आग्रहावर नेहमीच ठाम रहायचे. काहीही झाले तरी लता मंगेशकर यांना गाणे म्हणायला लावणार नाही, त्यांच्या या निर्णयावर ते अखेरच्या श्वासापर्यंत ठाम राहिले.

खरं तर 'आसमान' चित्रपटाचा हा मुद्दा आहे. तेव्हा संगीतकार लोकं लता मंगेशकर यांच्या मागे फिरायचे. त्यांची एक तारीख घ्यायला महिना-महिना थांबायचे. आसमानच्या संगीत दिग्दर्शनादरम्यान, ओपी नय्यर यांनी सह-अभिनेत्रीवर एक गाणे बनवून लताजींना तिचा आवाज देण्याचा निर्णय घेतला होता. मात्र लताजींना हा प्रस्ताव आवडला नाही. त्या काळातील त्या एक मोठ्या आणि प्रसिद्ध गायिका होत्या आणि त्यांना मुख्य अभिनेत्रीऐवजी सह-अभिनेत्रीसाठी गाणे गायला आवडले नाही. आणि म्हणूनच त्यामनी ओपी नय्यर यांचा प्रस्ताव नाकारला होता.

संगितकार ओपी नय्यर यांना लताजींचा हा नकार खूप टोचला आणि त्यांनी त्याचवेळी लता मंगेशकर यांच्यासोबत कोणतेही गाणे करणार नसल्याचे जाहीर केले. त्यामुळे लता मंगेशकर आणि ओपी नय्यर यांचे कॉंम्बीनेशन संगीतरसिकांना कधीच ऐकायला मिळाले नाही. त्यावेळी लता मंगेशकरांच्या आवाजाला संगीतसंयोजन देणं म्हणजे प्रसिद्धीपथावर पोहचण्यासारखे होते. मात्र ओपी नय्यर यांनी त्याकाळी स्वत:ला चॅलेंज दिले आणि लता दिदींसोबत काम न करता प्रसिद्ध होवून दाखवणार असा शब्द स्वत:ला दिला. आणि खरोखर त्यानंतर ओ पी नय्यर हिंदी सिनेसृष्टितील एक प्रसिद्ध संगितकार म्हणून उदयास आले. आजही अनेक संगीतप्रेमीच्या ओठी ओपी नय्यर यांची गाणी एकायला मिळतात.

दरम्यान या घटनेनंतर ओपी नय्यर यांनी लता मंगेशकर यांची बहीण आशा भोसले यांच्यासोबत अनेक सुपरहिट गाणी केली. आशा भोसले यांच्यासाठी संगीतसंयोजन केले आणि त्यांची गाणी सुपरहिट ठरली. आजही अनेक संगितप्रेमी त्यांच्या या निर्णयाचे कौतुक तर केलेच त्यासोबत दुजोरा देतात.