क्रिकेटविश्वाला हादरवून सोडणाऱ्या २०१८ मधील सँडपेपर प्रकरणावर आता पुन्हा एकदा चर्चा सुरू झाली आहे. ऑस्ट्रेलिया आणि दक्षिण आफ्रिका यांच्यातील कसोटी मालिकेदरम्यान घडलेल्या बॉल टॅम्परिंग प्रकरणाबाबत ऑस्ट्रेलियाचा माजी क्रिकेटपटू उस्मान ख्वाजा याने मोठा खुलासा केला आहे. या प्रकरणात आतापर्यंत डेव्हिड वॉर्नर, स्टीव्ह स्मिथ आणि कॅमेरून बॅनक्रॉफ्ट यांची नावे प्रामुख्याने चर्चेत होती. मात्र, या संपूर्ण प्रकरणाची माहिती केवळ काही खेळाडूंनाच नव्हती, तर ड्रेसिंग रूममध्ये उपस्थित असलेल्या संपूर्ण संघाला याची कल्पना होती, असा दावा ख्वाजाने केला आहे. त्याच्या आगामी 'सब्र' या आत्मचरित्रातून या प्रकरणाशी संबंधित अनेक गोष्टी समोर येण्याची शक्यता आहे.

सँडपेपर प्रकरणात संपूर्ण संघ सहभागी होता? ख्वाजाचा खळबळजनक दावा

२०१८ मध्ये दक्षिण आफ्रिकेविरुद्ध केपटाऊन येथे झालेल्या कसोटी सामन्यात ऑस्ट्रेलियन संघ बॉल टॅम्परिंग प्रकरणात अडकला होता. या घटनेत कॅमेरून बॅनक्रॉफ्ट सँडपेपरच्या साहाय्याने चेंडूची स्थिती बदलण्याचा प्रयत्न करताना कॅमेऱ्यात कैद झाला होता. त्यानंतर स्टीव्ह स्मिथ आणि डेव्हिड वॉर्नर यांच्यावरही कारवाई करण्यात आली होती.

मात्र, या प्रकरणात इतर खेळाडूंना काहीच माहिती नव्हती, अशी भूमिका त्यावेळी घेण्यात आली होती. २०२१ मध्ये पॅट कमिन्स, मिचेल स्टार्क, जोश हेझलवूड आणि नॅथन लायन यांनीही या घटनेबाबत आपल्याला माहिती नसल्याचे स्पष्ट केले होते. आता उस्मान ख्वाजाने या दाव्यांवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले आहे. त्याच्या म्हणण्यानुसार, या प्रकरणाची सुरुवात केवळ केपटाऊन कसोटीत झाली नव्हती, तर त्याआधी पोर्ट एलिझाबेथ येथे झालेल्या कसोटी सामन्यापासूनच या प्रकाराला सुरुवात झाली होती.

'ड्रेसिंग रूममध्ये आम्ही सगळेच होतो'; तपासावरही उपस्थित केले प्रश्न

उस्मान ख्वाजाने 'न्यूजपेपर नाइन'ला दिलेल्या मुलाखतीत या प्रकरणातील तपासाबाबतही काही प्रश्न उपस्थित केले. केपटाऊन कसोटीदरम्यान कॅमेरून बॅनक्रॉफ्ट ड्रेसिंग रूममध्ये ज्या ठिकाणी बसला होता, त्याच्या जवळच तो स्वतः उपस्थित होता. असे असतानाही क्रिकेट ऑस्ट्रेलियाच्या तपास अधिकाऱ्यांनी त्याची चौकशी का केली नाही, असा सवाल ख्वाजाने केला.

त्याच्या मते, चेंडूशी छेडछाड करण्याच्या या प्रकरणाची नैतिक जबाबदारी केवळ तीन खेळाडूंवर टाकणे योग्य नव्हते. फलंदाज, गोलंदाज, प्रशिक्षक आणि ड्रेसिंग रूममध्ये उपस्थित असलेल्या इतर सदस्यांनीही या घटनेची जबाबदारी स्वीकारायला हवी होती. मात्र, प्रत्यक्षात तसे घडले नाही. त्यामुळे या प्रकरणाचे संपूर्ण ओझे काही मोजक्या खेळाडूंनाच सहन करावे लागले, असे त्याने म्हटले आहे.

आठ वर्षांनंतर सत्य सांगण्याचा निर्णय का घेतला?

या घटनेला जवळपास आठ वर्षे उलटून गेल्यानंतर ख्वाजाने आपली बाजू मांडण्याचा निर्णय घेतला आहे. मात्र, त्याला कोणाचेही गुपित उघड करायचे नव्हते, असे त्याने स्पष्ट केले. त्याच्या म्हणण्यानुसार, परिस्थिती त्याच्या हातात असती तर त्याने या विषयावर कधीही सार्वजनिकपणे भाष्य केले नसते.

मात्र, इतकी वर्षे उलटून गेल्यानंतरही या प्रकरणातील संपूर्ण सत्य समोर आलेले नाही, याची त्याला खंत होती. एवढ्या काळात संबंधित लोकांनी स्वतःहून पुढे येऊन वस्तुस्थिती सांगितली असेल, अशी त्याला अपेक्षा होती. पण तसे झाले नाही. त्यामुळे आता आत्मचरित्राच्या माध्यमातून या विषयावर बोलण्याचा निर्णय घेतल्याचे त्याने सांगितले.

स्मिथ, वॉर्नर आणि बॅनक्रॉफ्ट यांना एकट्यांनाच सहन करावा लागला परिणाम

या प्रकरणात स्टीव्ह स्मिथ, डेव्हिड वॉर्नर आणि कॅमेरून बॅनक्रॉफ्ट यांच्या कारकिर्दीवर मोठा परिणाम झाला होता. तिघांनाही क्रिकेट ऑस्ट्रेलियाच्या कारवाईला सामोरे जावे लागले. या घटनेमुळे त्यांच्या प्रतिमेलाही मोठा धक्का बसला होता.

ख्वाजाच्या मते, या प्रकरणानंतर त्याने ड्रेसिंग रूममध्ये आपल्या सहकाऱ्यांशी चर्चा केली होती. संपूर्ण संघाने एकत्रितपणे जबाबदारी स्वीकारायला हवी, असेही त्याने सुचवले होते. मात्र, त्याच्या या भूमिकेला अपेक्षित प्रतिसाद मिळाला नाही. परिणामी, या संपूर्ण प्रकरणाचा मोठा भार स्मिथ, वॉर्नर आणि बॅनक्रॉफ्ट यांच्यावरच राहिला.

आता उस्मान ख्वाजाच्या 'सब्र' या आत्मचरित्राच्या प्रकाशनापूर्वीच या खुलाशामुळे क्रिकेटविश्वात नव्याने चर्चा सुरू झाली आहे. त्याच्या दाव्यांमुळे २०१८ मधील या वादग्रस्त घटनेबाबत पुन्हा प्रश्न उपस्थित होत आहेत.