जगभरात फिटनेस आणि बॉडीबिल्डिंगची क्रेझ दिवसेंदिवस वाढत असताना एक चिंताजनक वास्तव समोर आले आहे. मजबूत शरीरयष्टी, नियमित व्यायाम आणि शिस्तबद्ध जीवनशैलीसाठी ओळखले जाणारे अनेक व्यावसायिक बॉडीबिल्डर्स कमी वयातच मृत्युमुखी पडत आहेत. विशेष म्हणजे, हे खेळाडू बाहेरून अत्यंत तंदुरुस्त दिसत असले तरी त्यांच्या शरीरातील काही गंभीर बदल त्यांच्या जीवावर बेतत असल्याचे विविध संशोधनांमधून स्पष्ट झाले आहे.

2025 हे वर्ष ठरले धक्कादायक

उपलब्ध अहवालांनुसार, 2025 या वर्षात जगभरातील 56 स्पर्धात्मक बॉडीबिल्डर्सचा मृत्यू झाला. मृत्यू झालेल्यांचे सरासरी वय अवघे 35 वर्षे होते. यातील अनेकांचा मृत्यू हृदयविकाराचा झटका, कार्डियाक अरेस्ट किंवा हृदयाशी संबंधित गुंतागुंतींमुळे झाल्याचे नमूद करण्यात आले आहे.

फिटनेस क्षेत्रातील काही नामांकित खेळाडू, प्रभावशाली सोशल मीडिया इन्फ्लुएन्सर्स आणि स्पर्धात्मक बॉडीबिल्डर्स यांचाही या यादीत समावेश असल्याने क्रीडाविश्वात चिंता व्यक्त केली जात आहे.

मोठ्या संशोधनातून समोर आले वास्तव

युरोपियन हार्ट जर्नलमध्ये प्रसिद्ध झालेल्या एका अभ्यासात 2005 ते 2020 या कालावधीत स्पर्धांमध्ये सहभागी झालेल्या 20 हजारांहून अधिक बॉडीबिल्डर्सच्या आरोग्याचा अभ्यास करण्यात आला. या संशोधनात 121 मृत्यूंची नोंद झाली असून त्यापैकी मोठ्या प्रमाणावर मृत्यू अचानक हृदयक्रिया बंद पडल्यामुळे झाल्याचे समोर आले.

संशोधकांच्या मते, व्यावसायिक बॉडीबिल्डर्समध्ये अचानक हृदयविकारामुळे मृत्यू होण्याचा धोका सामान्य स्पर्धकांच्या तुलनेत अनेक पटींनी अधिक असू शकतो.

हृदयावर वाढतोय गंभीर ताण

तज्ज्ञांच्या मते, या मृत्यूंमागे एकच कारण नसून अनेक घटक एकत्रितपणे जबाबदार असतात. त्यामध्ये अतिजड वजन उचलणे, स्पर्धेपूर्वी शरीरातील पाण्याचे प्रमाण धोकादायक पातळीपर्यंत कमी करणे, अत्यंत कठोर आहार पद्धती आणि कार्यक्षमता वाढवणाऱ्या औषधांचा वापर यांचा समावेश आहे.

विशेषतः अनाबॉलिक स्टेरॉइड्सचा वापर हृदयाच्या स्नायूंवर गंभीर परिणाम करू शकतो. त्यामुळे रक्तदाब वाढणे, हृदयाची रचना बदलणे, धमन्यांमध्ये चरबी साचणे आणि हृदयविकाराचा धोका वाढू शकतो.

शवविच्छेदन अहवालांतून धक्कादायक निष्कर्ष

अनेक मृत बॉडीबिल्डर्सच्या शवविच्छेदन अहवालांमध्ये हृदयाचे वजन सामान्यपेक्षा खूप जास्त असल्याचे आढळले. काही प्रकरणांमध्ये हृदयाच्या स्नायूंची जाडी लक्षणीय वाढलेली होती. तज्ज्ञांच्या मते, अशा बदलांमुळे हृदयावर सतत अतिरिक्त ताण येतो आणि अचानक कार्डियाक अरेस्टचा धोका वाढतो.

फिटनेससोबत सुरक्षिततेलाही प्राधान्य आवश्यक

तज्ज्ञांचे मत आहे की, व्यायाम हा आरोग्यासाठी अत्यंत फायदेशीर असला तरी अतिप्रशिक्षण, वैद्यकीय सल्ल्याशिवाय स्टेरॉइड्स किंवा परफॉर्मन्स वाढवणाऱ्या औषधांचा वापर आणि स्पर्धेसाठी शरीरावर अति ताण देणे हे गंभीर परिणाम घडवू शकते.

आरोग्यदायी शरीरयष्टी मिळवण्यासाठी संतुलित आहार, पुरेशी विश्रांती, नियमित वैद्यकीय तपासणी आणि प्रशिक्षित तज्ज्ञांच्या मार्गदर्शनाखाली व्यायाम करणे आवश्यक असल्याचे डॉक्टरांनी स्पष्ट केले आहे.