मडगाव: ‘ई-चलन’ भरण्याच्या बहाण्याने माशेल येथील युवकाला दोन लाखांचा गंडा, ऑनलाइन पद्धतीने म्हैस खरेदी करण्याच्या प्रयत्नात मडगाव येथील युवकाची ६० हजारांची फसवणूक, तर ऑनलाइन बँक व्यवहाराच्या बहाण्याने मांद्रे येथे एका व्यक्तीची सव्वा चार लाखांची फसवणूक... अशा अनेक प्रकारांत गोमंतकीय सायबर भामट्यांच्या जाळ्यात अडकत आहेत.

राज्यात सायबर गुन्हेगारीचे प्रमाण झपाट्याने वाढले असून, दररोज सरासरी १५ नागरिक सायबर फसवणुकीचे बळी ठरत असल्याची धक्कादायक माहिती समोर आली आहे.

गोव्यात डिजिटल क्रांतीसोबतच सायबर गुन्ह्यांचे प्रमाणही चिंताजनक पातळीवर पोहोचले आहे. यंदाच्या पहिल्या सहा महिन्यांतच राज्यातील तब्बल २,६३७ नागरिकांना सायबर भामट्यांनी आपली शिकार बनवले आहे. या फसवणुकीत गोव्यातील नागरिकांचे तब्बल ४१ कोटी रुपये लुटण्यात आले आहेत.

आकडेवारीनुसार, चालू वर्षाच्या पहिल्या सहा महिन्यांत सायबर पोलिसांकडे तक्रारींचा ओघ मोठ्या प्रमाणावर वाढला आहे. सुशिक्षित आणि तांत्रिकदृष्ट्या सजग मानल्या जाणाऱ्या गोव्यात एवढ्या मोठ्या प्रमाणावर नागरिक सायबर फसवणुकीला बळी पडत असल्याने चिंता व्यक्त केली जात आहे.

या फसवणुकीत ज्येष्ठ नागरिक, गृहिणी आणि तरुणांचा मोठ्या प्रमाणावर समावेश आहे. दिलासादायक बाब म्हणजे, आतापर्यंत गोवा पोलिसांनी भामट्यांची बँक खाती गोठवून सुमारे ९.५० कोटी रुपये वाचविण्यात यश मिळविले आहे.

पोलिस प्रशासनाचे आवाहन

सायबर पोलिसांनी नागरिकांना अधिक सतर्क राहण्याचे आवाहन केले आहे. कोणताही अज्ञात व्यक्ती बँक तपशील, ओटीपी किंवा वैयक्तिक माहिती मागत असल्यास ती देऊ नये. कोणत्याही संशयास्पद लिंकवर क्लिक करू नये. सायबर फसवणूक झाल्यास तातडीने १९३० या राष्ट्रीय हेल्पलाइन क्रमांकावर संपर्क साधावा किंवा www.cybercrime.gov.in या संकेतस्थळावर तक्रार नोंदवावी, जेणेकरून फसवणुकीची रक्कम तातडीने गोठविणे शक्य होईल.

सायबर सुरक्षेसाठी सुवर्ण नियम

गुप्त माहिती कधीही शेअर करू नका. बँक अधिकारी कधीही फोनवर ओटीपी, एटीएम पिन किंवा नेट बँकिंगचा पासवर्ड विचारत नाहीत.

लॉटरी, बक्षीस किंवा वीज बिल कापण्याची भीती दाखवणाऱ्या कोणत्याही एसएमएस किंवा व्हॉट्सॲपवरील संशयास्पद लिंकवर क्लिक करू नका.

घरबसल्या अर्धवेळ काम करून किंवा यूट्यूब व्हिडिओ लाईक करून रोज हजारो रुपये कमावण्याच्या जाहिरातींवर विश्वास ठेवू नका.

अनोळखी व्यक्तीच्या सांगण्यावरून मोबाईलमध्ये AnyDesk किंवा TeamViewer यांसारखी स्क्रीन शेअरिंग ॲप्स कधीही इन्स्टॉल करू नका.

शेअर मार्केट किंवा क्रिप्टोमध्ये कमी कालावधीत दुप्पट परताव्याचे ॲप्स आणि संकेतस्थळांपासून दूर राहा.

फसवणुकीचे प्रमुख प्रकार

१ सायबर भामटे नागरिकांना जाळ्यात ओढण्यासाठी विविध क्लृप्त्या वापरत आहेत.

२ टास्क फ्रॉड : ‘घरबसल्या कमवा’ किंवा ‘यूट्यूब व्हिडिओ लाईक करा’ अशा आमिषांद्वारे फसवणूक.

३ बँक केवायसी अपडेट : बँक खाते किंवा क्रेडिट कार्ड ब्लॉक होणार असल्याची भीती दाखवून फसवणूक.

४  इन्स्टंट लोन ॲप्स : कमी व्याजदराचे आमिष दाखवून आर्थिक गंडा.

५ शेअर मार्केट व क्रिप्टो गुंतवणूक : अल्पावधीत दुप्पट परताव्याचे खोटे आश्वासन देऊन फसवणूक.