Katalin Kariko and Drew Weissman: यंदाचे वैद्यक क्षेत्रातील नोबेल पारितोषिक कॅटालिन कारिको आणि ड्र्यू वीसमॅन यांना देण्यात येणार आहे. कोविड-19 विरुद्ध लढण्यासाठी mRNA लसीच्या शोधासाठी त्यांना या पुरस्काराने सन्मानित करण्यात येणार आहे.

नोबेल असेंब्ली सेक्रेटरी थॉमस पर्लमन यांनी सोमवारी स्टॉकहोममध्ये पुरस्कारांची घोषणा केली. नोबेल पुरस्कारासाठी 1.1 कोटी स्वीडिश क्रोनर (8 कोटी 31 लाख रुपये) रोख पारितोषिक आहे.

ही रक्कम या पुरस्काराचे संस्थापक स्वीडिश नागरिक अल्फ्रेड नोबेल (Alfred Nobel) यांच्या इस्टेटमधून देण्यात येते, ज्यांचे 1896 मध्ये निधन झाले.

दरम्यान, mRNA लस विकसित करणाऱ्या या शास्त्रज्ञांच्या शोधामुळे जगभरातील लोकांचे विचार बदलले. यामुळे, जगातील लोक आणि शास्त्रज्ञ मानवी शरीरातील रोगप्रतिकारक शक्तीची क्रिया आणि प्रतिक्रिया चांगल्या प्रकारे समजून घेऊ शकले.

कोरोना महामारीमुळे (Corona Epidemic) जगभर हाहाकार माजला होता. लोक मरत होते आणि यंत्रणांनी गुडघे टेकले होते. रोगावर कोणताही इलाज नव्हता.

अशा परिस्थितीत शास्त्रज्ञ लस शोधण्यात व्यस्त होते. त्यांच्यावर अशी लस बनवण्यासाठी प्रचंड दबाव होता, ज्यामुळे कोरोना महामारीवर ताबडतोब नियंत्रण मिळू शकेल.

mRNA लस कशी कार्य करते?

कोरोना मानवी शरीरात कसा पसरतो आणि त्याचा कोणत्या भागावर परिणाम होतो? हे समजल्यानंतर दोन्ही शास्त्रज्ञांनी mRNA लसीचे सूत्र तयार केले. त्यानंतर ही लस तयार करण्यात आली.

आपल्या पेशींमध्ये असलेल्या डीएनएचे मेसेंजर आरएनए म्हणजेच एमआरएनएमध्ये रुपांतर होते. या प्रक्रियेला 'इन विट्रो ट्रान्सक्रिप्शन' म्हणतात. कॅटालिन 90 च्या दशकापासून तयारी करत होते. त्यानंतर ड्र्यू वीसमॅन त्यांच्यासोबत आले. ते एक हुशार इम्युनोलॉजिस्ट आहेत.

त्यांनी एकत्रितपणे डेंड्रिटिक पेशींची तपासणी केली. त्यांनी कोविड रुग्णांची प्रतिकारशक्ती तपासली. मग लसीतून मिळालेला रोगप्रतिकारक प्रतिसाद वाढला. mRNA प्रक्रियेद्वारे लस तयार केली जाते. त्यामुळे कोरोनाची साथ हळूहळू आटोक्यात आली.