चीनमधील एका प्रवासी विमानात पॉवर बँकेला अचानक आग लागल्याची धक्कादायक घटना समोर आली आहे. या घटनेचा व्हिडिओ सोशल मीडियावर मोठ्या प्रमाणात व्हायरल होत असून, हवाई प्रवासादरम्यान लिथियम-आयन बॅटरी असलेल्या उपकरणांच्या सुरक्षिततेबाबत पुन्हा एकदा चिंता व्यक्त केली जात आहे. क्रू सदस्य आणि प्रवाशांच्या तत्परतेमुळे ही आग वेळीच आटोक्यात आली आणि संभाव्य मोठी दुर्घटना टळली.

लँडिंगनंतर आग

24 जुलै रोजी चीनमधील चायना ईस्टर्न एअरलाईन्सच्या एका विमानाने सुरक्षित लँडिंग केल्यानंतर ही घटना घडली. प्रवासी ओव्हरहेड लगेज कंपार्टमेंटमधून आपले सामान काढत असताना कप्पा उघडताच आतून धूर आणि आगीच्या ज्वाळा बाहेर येताना दिसल्या. त्यानंतर विमानात काही काळ गोंधळाचे वातावरण निर्माण झाले.

मात्र, विमानातील कर्मचाऱ्यांनी आणि काही प्रवाशांनी तातडीने परिस्थितीवर नियंत्रण मिळवत आग विझवली. त्यामुळे मोठा अपघात होण्यापासून बचाव झाला.

पॉवर बँकला आग का लागते?

तज्ज्ञांच्या मते, अशा घटनांमागे 'थर्मल रनअवे' (Thermal Runaway) ही प्रक्रिया कारणीभूत असते. लिथियम-आयन बॅटरीमध्ये शॉर्ट सर्किट, जास्त तापमान, बॅटरीचे नुकसान किंवा उत्पादनातील दोष यामुळे बॅटरी अतिशय वेगाने तापू शकते. अशा परिस्थितीत बॅटरीला आग लागण्याचा किंवा स्फोट होण्याचा धोका वाढतो.

याच कारणामुळे विमान कंपन्या लिथियम-आयन बॅटरी असलेल्या उपकरणांबाबत विशेष सुरक्षा नियम पाळण्यास प्रवाशांना सांगतात.

विमानप्रवासात पॉवर बँक ठेवताना हे नियम लक्षात ठेवा

बहुतांश विमान कंपन्यांच्या नियमानुसार पॉवर बँक आणि अतिरिक्त लिथियम-आयन बॅटऱ्या केवळ केबिन बॅगमध्ये ठेवण्याची परवानगी असते. चेक-इन बॅगेजमध्ये अशा बॅटऱ्या ठेवण्यास परवानगी नसते. कारण केबिनमध्ये कोणतीही समस्या निर्माण झाल्यास क्रू सदस्य तातडीने उपाययोजना करू शकतात. याशिवाय, फुगलेली, खराब झालेली किंवा नुकसानग्रस्त बॅटरी विमानात नेण्यास मनाई असते.

हवाई प्रवासात कोणत्या वस्तूंवर निर्बंध?

हवाई प्रवासात सुरक्षेला सर्वोच्च प्राधान्य दिले जाते. त्यामुळे ज्वलनशील पदार्थ, स्फोटके, पेट्रोल, डिझेल, पेंट थिनर, धोकादायक रसायने, आम्ल, ब्लीच यांसारख्या वस्तूंवर बंदी असते. तसेच चाकू, रेझर ब्लेड, बॉक्स कटर, हातोडा आणि मोठी साधने केबिन बॅगमध्ये नेता येत नाहीत.

क्रिकेट बॅट, हॉकी स्टिक, गोल्फ क्लब यांसारखे क्रीडा साहित्य चेक-इन बॅगेजमध्येच द्यावे लागते. तसेच 100 मिलीपेक्षा जास्त द्रवपदार्थ केबिन बॅगेत नेण्यास परवानगी नसते.

प्रवाशांसाठी महत्त्वाचा संदेश

ही घटना सुरक्षित हवाई प्रवासासाठी नियमांचे पालन किती आवश्यक आहे, याची आठवण करून देते. पॉवर बँक किंवा इतर लिथियम-आयन बॅटरी असलेली उपकरणे वापरताना आणि विमानात नेताना संबंधित एअरलाईन्सचे सुरक्षा नियम पाळणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. थोडीशी निष्काळजीपणाही मोठ्या अपघाताला कारणीभूत ठरू शकते, त्यामुळे प्रवाशांनी नेहमीच सुरक्षिततेला प्राधान्य द्यावे.