भारतीय संस्कृतीत आई-वडिलांना अत्यंत मानाचे स्थान दिले जाते. ‘माता-पिता हे देवासमान आहेत’, अशी शिकवण अनेकांना लहानपणापासून दिली जाते. मात्र, गुरुग्राममधील एका स्टार्टअपच्या CEO ने याच पारंपरिक विचारसरणीवर थेट प्रश्न उपस्थित केला आहे. त्यांच्या सोशल मीडिया पोस्टनंतर पालकत्व, मुलांचे स्वातंत्र्य आणि आई-वडिलांचा त्याग यावर ऑनलाइन मोठी चर्चा सुरू झाली आहे.

‘पालक होणं म्हणजे माणूस परिपूर्ण होणं नव्हे’

Knot Dating या डेटिंग अॅपचे सहसंस्थापक आणि CEO जसवीर सिंह यांनी X या सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर आपले मत मांडले. पालक झाल्यानंतर एखादी व्यक्ती आपोआप सर्व बाबतीत योग्य किंवा आदर्श ठरत नाही, असा त्यांचा मुद्दा होता. मूल जन्माला घालणे ही मानवी जीवनातील नैसर्गिक प्रक्रिया आहे; त्यामुळे केवळ पालकत्व मिळाल्याने व्यक्तीच्या प्रत्येक निर्णयाला योग्य ठरवता येणार नाही, असे त्यांनी नमूद केले.

‘मुलांनी प्रत्येक गोष्ट का मान्य करावी?’

जसवीर सिंह यांनी मुलांनी आई-वडिलांचे प्रत्येक म्हणणे केवळ ते पालक आहेत म्हणून स्वीकारावे, या मानसिकतेवरही प्रश्न उपस्थित केला. मुलाने स्वतः या जगात येण्याचा निर्णय घेतलेला नसतो, त्यामुळे त्याच्या संपूर्ण आयुष्यावर पालकांनी नियंत्रण ठेवणे कितपत योग्य आहे, असा प्रश्न त्यांनी उपस्थित केला.

विशेषतः शिक्षण, करिअर, लग्न किंवा जीवनशैली यांसारख्या महत्त्वाच्या निर्णयांमध्ये मुलांच्या इच्छेलाही महत्त्व मिळायला हवे, असा या भूमिकेचा केंद्रबिंदू आहे.

मुलांना स्वतःची ओळख असलेली व्यक्ती मानण्याची गरज

भारतीय कुटुंबव्यवस्थेतील पालकत्वाच्या पद्धतीवरही जसवीर सिंह यांनी भाष्य केले. काही पालक मुलांना स्वतंत्र व्यक्ती म्हणून पाहण्याऐवजी त्यांच्याकडे स्वतःच्या मालकीच्या व्यक्तीसारखे पाहतात, असा त्यांचा आरोप आहे. अनेकदा पालकांची अपूर्ण स्वप्ने मुलांनी पूर्ण करावीत, अशी अपेक्षा केली जाते. यामुळे मुलांच्या स्वतःच्या इच्छा, आवड आणि करिअरच्या निर्णयांवर दबाव निर्माण होऊ शकतो, असा मुद्दा त्यांनी मांडला.

सोशल मीडियावर दोन वेगवेगळे मतप्रवाह

ही पोस्ट समोर आल्यानंतर सोशल मीडियावर त्यावर संमिश्र प्रतिक्रिया उमटल्या. काही युजर्सनी जसवीर सिंह यांच्या भूमिकेला समर्थन दिले. पालकांनी मुलांच्या आयुष्याचे निर्णय त्यांच्यावर लादण्याऐवजी त्यांना स्वतःचे निर्णय घेण्याचे स्वातंत्र्य द्यावे, असे या बाजूचे म्हणणे आहे.

दुसरीकडे, अनेकांनी त्यांच्या विधानावर आक्षेप घेतला. मुलांच्या संगोपनासाठी पालकांकडून होणारा त्याग, आर्थिक जबाबदारी, भावनिक आधार आणि वर्षानुवर्षांची मेहनत केवळ ‘नैसर्गिक प्रक्रिया’ म्हणून दुर्लक्षित करता येणार नाही, असा युक्तिवाद करण्यात आला.

‘आई-वडिलांना देव मानणं’ या भावनेचा वेगळा अर्थ

काही सोशल मीडिया युजर्सनी ‘आई-वडील देव आहेत’ या वाक्याचा अर्थ अक्षरशः घेण्याची गरज नसल्याचे म्हटले. त्यांच्या मते, या संकल्पनेत पालकांप्रती असलेले प्रेम, कृतज्ञता आणि आदर व्यक्त केला जातो. त्यामुळे पालकांमध्ये चुका असू शकतात, हे मान्य करतानाही त्यांच्या योगदानाचा सन्मान करता येतो.

पालकत्व आणि मुलांचे स्वातंत्र्य पुन्हा चर्चेत

जसवीर सिंह यांच्या पोस्टमुळे एका व्यक्तीच्या मतापलीकडे पालकत्वाबाबत व्यापक चर्चा सुरू झाली आहे. मुलांवर पालकांचे अधिकार किती असावेत, मुलांना स्वतःचे निर्णय घेण्याचे स्वातंत्र्य किती द्यावे आणि पालकांच्या त्यागाबद्दल मुलांची जबाबदारी काय असावी, या प्रश्नांवर सोशल मीडियावर वेगवेगळ्या भूमिका मांडल्या जात आहेत. त्यामुळे ही पोस्ट सध्या इंटरनेटवरील चर्चेचा विषय ठरली आहे.