Snake Venom Natural Cure: राजस्थानच्या रखरखीत वाळवंटात, ज्याला आपण मरुभूमीचे जहाज म्हणतो, तो उंट आता केवळ वाहतुकीचे साधन राहिलेला नाही. बिकानेर येथील राष्ट्रीय उंट संशोधन केंद्राने एक महत्त्वपूर्ण संशोधन केले आहे, ज्यामुळे उंटाच्या अश्रूंमध्ये आणि रोगप्रतिकारशक्तीमध्ये सापडलेले अँटीबॉडीज सर्पदंशावरील उपचारात क्रांती घडवू शकतात. हे संशोधन केवळ सर्पदंशावर प्रभावी उपायच नव्हे, तर उंटपालन करणाऱ्या शेतकऱ्यांसाठी उत्पन्नाचा नवा स्रोतही निर्माण करत आहे.

उंटाच्या अश्रूंमधील 'जीवनरक्षक'

एनआरसीसीच्या शास्त्रज्ञांनी सॉ-स्केल्ड वायपर या अत्यंत विषारी सापाच्या विषाने उंटांना प्रतिरक्षित केले. या उंटांच्या अश्रूंमधून आणि रक्तातून काढलेले अँटीबॉडीज सापाच्या विषाचे घातक परिणाम, विशेषतः रक्तस्राव आणि रक्ता गोठण्याची समस्या, प्रभावीपणे निष्प्रभ करतात असे आढळून आले. विशेष म्हणजे, घोड्यांच्या इम्युनोग्लोब्युलिन पासून बनवलेल्या पारंपरिक अँटीव्हेनमच्या तुलनेत, उंटापासून मिळवलेल्या या अँटीबॉडीजमुळे ऍलर्जीची शक्यता कमी होती आणि त्या अधिक प्रभावी ठरल्या. घोड्यापासून मिळवलेले अँटीव्हेनम महागडे आणि उत्पादन करण्यास क्लिष्ट असतात.

भारतासाठी आशेचा किरण

भारतात दरवर्षी सुमारे ५८,००० लोकांचा सर्पदंशाने मृत्यू होतो, तर आणखी १,४०,००० लोकांना अपंगत्व येते. हा जगातील सर्वाधिक आकडा आहे. एनआरसीसीच्या या शोधामुळे सर्पदंशावर अधिक परवडणारे, सुरक्षित आणि मोठ्या प्रमाणावर उपलब्ध होऊ शकणारे उपचार पर्याय उपलब्ध होतील, विशेषतः ग्रामीण भागात जिथे सर्पदंशाच्या घटना जास्त असतात आणि वैद्यकीय मदत वेळेवर मिळत नाही.

शेतकऱ्यांसाठी 'सुवर्णसंधी'

या संशोधनाचा बिकानेर, जैसलमेर आणि जोधपूरसारख्या भागांतील उंटपालन करणाऱ्या समुदायांवर सकारात्मक आर्थिक परिणाम होत आहे. एनआरसीसीने स्थानिक शेतकऱ्यांना त्यांच्या उंटांचे अश्रू आणि रक्ताचे नमुने सुरक्षितपणे गोळा करण्यासाठी प्रोत्साहित केले आहे. या बदल्यात त्यांना चांगला मोबदलाही दिला जातो. सीरम इन्स्टिट्यूट ऑफ इंडिया आणि इतर खाजगी औषध कंपन्या आता उंटांपासून मिळवलेल्या अँटीबॉडीज शोधत आहेत. अंदाजानुसार, शेतकऱ्यांना प्रति उंट दरमहा ५,००० ते १०,००० अतिरिक्त उत्पन्न मिळत आहे.

आपल्या अद्वितीय रोगप्रतिकारशक्तीमुळे आणि अत्यंत विषम हवामानात जुळवून घेण्याच्या क्षमतेमुळे, उंटांना आता केवळ ओझे वाहणारे प्राणी म्हणून पाहिले जात नाही, तर भारताच्या सर्वात प्राणघातक आरोग्य धोक्यांपैकी एकाशी लढणारे जैविक मित्र म्हणून पाहिले जात आहे. एनआरसीसीचे संशोधन स्थानिक प्रजातींच्या वैद्यकीय नवोपक्रम आणि ग्रामीण विकासातील अप्रतिम क्षमतेवर प्रकाश टाकते.