नवीन ग्लोबल यूथ टोबॅको सर्व्हे (GYTS) 4 मध्ये इतर राज्यांच्या तुलनेत महाराष्ट्रात 13-15 वयोगटातील कमी किशोरवयीन मुले धूम्रपान करतात, परंतु त्यापैकी निम्म्या लोकांनी अल्पवयीन लोकांना विक्री करण्यास बंदी असलेल्या दुकानांमधून तंबाखू उत्पादने खरेदी केल्याचे देखील आढळून आले आहे. राज्याचे आरोग्य मंत्री राजेश टोपे यांनी गुरुवारी टाटा मेमोरियल हॉस्पिटल, परळ येथे जाहीर केलेल्या GYTS-4 सर्वेक्षणात महाराष्ट्रातील (Maharashtra) सर्वेक्षण केलेल्या ३,७६५ शालेय विद्यार्थ्यांपैकी ५.१% धूम्रपान करतात किंवा धूरविरहित तंबाखूचा वापर करतात. (Maharashtra Latest News Update)

ही संख्या राष्ट्रीय सरासरी ८.५% पेक्षा कमी आहे; अरुणाचल प्रदेश आणि मिझोराम सारख्या उत्तर-पूर्व राज्यांमध्ये, 13-15 वयोगटातील सर्वेक्षण केलेल्या मुलांपैकी 58% मुले सध्या तंबाखूचा वापर करतात. तसेच, या वयोगटातील एकूण तंबाखूची सवय गेल्या दशकात 42% ने कमी झाली आहे, असे देवनारस्थित इंटरनॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ पॉप्युलेशन स्टडीजचे आर नागराजन यांनी सांगितले.

राज्याचे अतिरिक्त मुख्य सचिव डॉ. प्रदीप व्यास म्हणाले की, शाळांजवळही मुले तंबाखूजन्य पदार्थ विकत घेऊ शकत होते (शाळेच्या १०० यार्डांच्या आत तंबाखूच्या विक्रीविरुद्ध कायदा आहे) याचा अर्थ नियमांचे पालन केले गेले नाही. FDA, आरोग्य विभाग आणि पोलिस अधिकार्‍यांना चुकीच्या दुकानदारांवर दंड आकारण्याचे अधिकार देण्यात आले आहेत आणि हे दंड 2016-17 मध्ये 1 लाख रुपयांवरून 2021-22 मध्ये 5.85 कोटी रुपयांपर्यंत वाढले आहेत, हे स्पष्टपणे पुरेसे नाही.

तंबाखूचे सेवन हे भारतातील कर्करोगाचे एक प्रमुख कारण आहे कारण ते तोंड आणि घसा, व्हॉइस बॉक्स, अन्ननलिका, पोट, मूत्रपिंड, स्वादुपिंड, यकृत, मूत्राशय आणि रक्त कर्करोगाच्या कर्करोगाशी निगडीत आहे. टाटा मेमोरियल हॉस्पिटलच्या डॉक्टरांनी सांगितले की, तंबाखू हे एकमेव उपभोग्य उत्पादन आहे जे प्रत्येक तिसऱ्या वापरकर्त्याला मारते.

टाटा मेमोरियल सेंटरचे संचालक डॉ राजेंद्र बडवे म्हणाले, "शैक्षणिक संस्थांच्या आसपास तंबाखू उत्पादनांच्या विक्रीसाठी तंबाखू विक्रेत्याच्या धोरणांमध्ये फेरबदल करण्याची गरज आहे." जवळजवळ 56% अल्पवयीन लोक सिगारेट, बिडी आणि इतर चघळण्यायोग्य तंबाखू उत्पादने खरेदी करण्यास सक्षम आहेत. GTYS-4 सर्वेक्षण डेटामध्ये असेही आढळून आले की कुटुंबातील 7.8% मुले आणि बंद सार्वजनिक ठिकाणी 22% मुले दुसऱ्या हाताच्या धुराच्या संपर्कात येतात. टाटा मेमोरिअल हॉस्पिटलचे एपिडेमिओलॉजी विभागाचे प्रमुख डॉ राजेश दीक्षित म्हणाले, "याचा अर्थ कुटुंबांना सेकंड हॅन्ड स्मोकच्या हानींबद्दल शिक्षित करण्याची गरज आहे."

डॉ. दीक्षित पुढे म्हणाले की, तंबाखूचे सेवन करणारे भारतीय प्रौढ लोक सिगारेट किंवा बिडीच्या तुलनेत धूरविरहित तंबाखूला प्राधान्य देतात. "याउलट, सर्वेक्षणात असे आढळून आले आहे की 13-15 वयोगटातील अधिक किशोरवयीन मुले धुम्रपान करण्यास प्राधान्य देतात तर एक लहान संख्या धूरविरहित तंबाखूचा वापर करतात," ते म्हणाले, अशा अंतर्दृष्टीमुळे मुलांवर लक्ष केंद्रित केलेल्या तंबाखूविरोधी मोहिमेची योजना करण्यात मदत होऊ शकते. योगायोगाने, सर्वेक्षण केलेल्या जवळजवळ 75% मुलांना धूम्रपानाचे हानिकारक परिणाम माहित होते.