सोशल मीडियाच्या जगात अफवा किती वेगाने पसरतात, याचे उत्तम उदाहरण सध्या पाहायला मिळत आहे. गेल्या काही दिवसांपासून फेसबुक, व्हॉट्सॲप आणि ट्विटरवर एक मेसेज मोठ्या प्रमाणावर व्हायरल होत आहे, ज्यामध्ये ५०० रुपयांच्या नव्या नोटा लवकरच चलनातून बाहेर केल्या जाणार असल्याचा दावा केला जात आहे. या बातमीमुळे सर्वसामान्यांमध्ये संभ्रमाचे आणि भीतीचे वातावरण निर्माण झाले होते. मात्र, आता केंद्र सरकारच्या पीआयबी फॅक्ट चेक (PIB Fact Check) टीमने या दाव्यामागचे सत्य समोर आणले आहे.

काय आहे व्हायरल मेसेजचा दावा?

सोशल मीडियावर पसरलेल्या मेसेजमध्ये असे म्हटले जात होते की, भारतीय रिझर्व्ह बँक (RBI) टप्प्याटप्प्याने ५०० रुपयांच्या नोटा चलनातून बाद करणार आहे.

इतकेच नाही तर, मार्च २०२६ नंतर कोणत्याही एटीएममधून ५०० रुपयांच्या नोटा बाहेर पडणार नाहीत आणि त्या बँकेत जमा करणे बंधनकारक असेल, असाही खोटा दावा करण्यात आला होता. या अफवेमुळे अनेकांना २०१६ मधील नोटाबंदीच्या आठवणी आठवल्या आणि नागरिकांनी या मेसेजवर विश्वास ठेवण्यास सुरुवात केली.

पीआयबी फॅक्ट चेकने केला 'दूध का दूध, पाणी का पाणी'

या प्रकरणाची वाढती व्याप्ती पाहून सरकारच्या 'प्रेस इन्फॉर्मेशन ब्युरो'च्या (PIB) फॅक्ट चेक विंगने यावर स्पष्टीकरण दिले आहे. पीआयबीने आपल्या अधिकृत सोशल मीडिया अकाऊंटवरून माहिती दिली की, ५०० रुपयांच्या नोटा बंद करण्याचा कोणताही विचार सरकार किंवा आरबीआयचा नाही.

"सोशल मीडियावर व्हायरल होत असलेला हा दावा पूर्णपणे खोटा आणि दिशाभूल करणारा आहे. आरबीआयने अशा प्रकारचा कोणताही निर्णय घेतलेला नाही," असे पीआयबीने स्पष्ट केले आहे.

आरबीआयची भूमिका आणि नागरिकांना आवाहन

रिझर्व्ह बँकेकडून वेळोवेळी नोटांची रिसायकलिंग आणि उपलब्धता तपासली जाते, मात्र याचा अर्थ नोटाबंदी असा होत नाही. बँकिंग प्रणालीमध्ये ५०० रुपयांच्या नोटा पूर्णपणे वैध आहेत आणि त्या राहतील.

आरबीआयने कोणत्याही अधिकृत परिपत्रकाद्वारे अशा प्रकारची घोषणा केलेली नाही. नागरिकांनी अशा कोणत्याही खोट्या अफवांवर विश्वास ठेवू नये आणि कोणताही मेसेज पुढे पाठवण्यापूर्वी त्याची सत्यता पडताळून पहावी, असे आवाहन प्रशासनाकडून करण्यात आले आहे.