गेल्या काही वर्षांत डिजिटल व्यवहार झपाट्याने वाढले आहेत. स्मार्टफोनद्वारे युनायटेड पेमेंट्स इंटरफेस वापरणे आमच्यासाठी खूप सोपे झाले आहे. रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया (RBI) द्वारे त्याचे पूर्णपणे नियमन केले जात असल्यामुळे, UPI मनी ट्रान्सफर देखील खूप विश्वासार्ह आहे. या प्रणालीच्या आगमनाने, व्यवहार करणे खूप सोपे झाले आहे, परंतु असे असूनही, आपण सावधगिरी बाळगणे आवश्यक आहे कारण आज इंटरनेटवर (Internet) आपले अवलंबित्व असताना फसवणूक होण्याची शक्यता आहे. एकीकडे डिजिटल पेमेंटबाबत संकोच आणि दुसरीकडे फसवणूक करणारे फसवणुकीचे नवनवे मार्ग शोधत असतात, अशा परिस्थितीत तुम्ही तुमच्या बाजूने पूर्ण काळजी घ्यायला हवी.

मोबाईल हे तुमचे आभासी वॉलेट आहे

तुम्हाला माहिती आहेच की, UPI पेमेंटमध्ये, तुमचा मोबाईल स्वतः व्हर्च्युअल मनी वॉलेट म्हणून काम करतो, ज्यामुळे ते आर्थिक फसवणुकीचे सोपे लक्ष्य असू शकते. अशा परिस्थितीत आर्थिक व्यवहारांसाठी मोबाइल अॅपचा वापर करताना सावधगिरी बाळगली पाहिजे. आम्ही तुम्हाला या लेखात काही उपाय सांगत आहोत, जर तुम्ही UPI अ‍ॅप्स वापरत असताना त्यांचा अवलंब केला तर तुम्ही फसवणूक टाळू शकता.

1. UPI सुरक्षित ठेवा

पैशांच्या व्यवहारांसाठी तुम्ही फक्त UPI पत्ता किंवा मोबाईल नंबर शेअर करावा, तुम्ही QR कोड किंवा व्हर्च्युअल पेमेंट अ‍ॅड्रेस देखील शेअर करू शकता परंतु त्यापेक्षा जास्त तुम्हाला शेअर करावे लागेल. पेमेंट अ‍ॅप किंवा बँक अ‍ॅप्लिकेशनद्वारे कधीही कोणालाही UPI खात्यात प्रवेश करू देऊ नका. फोन स्क्रीन लॉक पासवर्ड किंवा पिनसह पेमेंट पिन सेट करा. ते कधीही इतर कोणाशीही शेअर करू नका.

2. स्क्रीन शेअरिंग अ‍ॅप्सची काळजी घ्या

स्क्रीन शेअरिंग अ‍ॅप्सना UPI अ‍ॅप्सचा प्रवेश देऊ नका, हा पहिला नियम असावा. अशा अ‍ॅप्समध्ये डेटा लीक होण्याची क्षमता असते आणि ते तुमच्या पासवर्ड आणि OTP साठी मोठा धोका बनू शकतात. सेटिंग्जमध्ये जा आणि अशा स्क्रीन-शेअरिंग अ‍ॅप्ससाठी प्रवेश तपासा आणि तेथे प्रवेश असल्यास ते बंद करा.

3. UPI ID वर नोंदणीकृत नाव तपासा

कोणालाही पैसे पाठवण्यापूर्वी, तपशील नीट तपासा. UPI अ‍ॅप QR कोड स्कॅन करताच किंवा तुम्ही पेमेंटसाठी मॅन्युअली नंबर किंवा VPA जोडता, प्राप्तकर्त्याचे नोंदणीकृत नाव स्क्रीनवर दिसते. व्यवहारास पुढे जाण्यापूर्वी कृपया नाव तपासा. पैसे चुकीच्या व्यक्तीकडे गेले तर ते परत येत नाहीत.

4. लिंक्स किंवा फेक कॉलपासून सावध रहा

हॅकर्स तुम्हाला लिंक पाठवून किंवा कॉल करून पडताळणीसाठी दुसरा अ‍ॅप्लिकेशन डाउनलोड करण्यास सांगू शकतात. अशा लिंकवर कधीही क्लिक करू नका आणि अशा कॉलला वेळ देऊ नका.

5. खबरदारी म्हणून हे काम करा

तुम्ही दूर कुठेतरी पैसे पाठवत असाल तर समोरच्या व्यक्तीचा UPI आयडी विचारा. मोबाईल नंबर वापरून पैसे पाठवताना चुकीचा नंबर टाइप केला जाण्याची शक्यता आहे. सावधगिरी म्हणून, तुम्ही मोठी रक्कम पाठवण्यापूर्वी तपासून पहा.

6. UPI अ‍ॅप अपडेट करत रहा

जेव्हाही अशी अपडेट्स उपलब्ध असतील, तेव्हा तुम्ही नियमितपणे UPI अ‍ॅपवर अपडेट्स इन्स्टॉल करा. अपडेट केल्याने तुमच्या फोनवर नवीनतम सुरक्षा अपडेट्स इंस्टॉल होतात, ज्यामुळे तुमचे अ‍ॅप वापरण्यास सुरक्षित होते.

7. त्वरीत अहवाल द्या

पेमेंट किंवा व्यवहारात कोणतीही अडचण आल्यास, मदत केंद्राद्वारे UPI अ‍ॅपवर त्वरित तक्रार करा.