मुलांचा शारीरिक विकास ग्रोथ हार्मोन (GH) वर अवलंबून असतो. हे हार्मोन्स मोठ्या लोकांसाठीही तेवढेच महत्वाचे असते. या हार्मोन्सच्या कमतरतेमुळे जसे गंभीर आजार होऊ शकतात तसेच त्याच्या अधिकतेमुळेही होऊ शकतात. हे हार्मोन्स मेंदूमध्ये असलेल्या पिट्यूटरी ग्रंथीमध्ये तयार होते. हे हार्मोन हाडांच्या क्षमतेवर आणि शारीरिक ताकदीवर मोठ्या प्रमाणात परिणाम करते. जर मुलांमध्ये हे हार्मोन कमी असेल तर त्याचे परिणाम खूप गंभीर परिणाम होऊ शकतात.

ग्रोथ हार्मोन

ग्रोथ हार्मोन (HGH) सुमारे 20 वर्षांपर्यंत मुलांच्या वाढीवर, शरीराच्या रचनेवर आणि क्षमतेवर परिणाम करते. या वयानंतर हे हार्मोन्स शरीराचे संतुलन राखण्यास हातभार लावते. तथापि, 30 ते 50 वयोगटादरम्यान या हार्मोन्सचे जास्त प्रमाण आणि कमतरता एखाद्या व्यक्तीवर वाईट परिणाम करु शकते. या वयात हे हार्मोन्स सर्वाधिक प्रमाणात तयार होते. त्यामुळे अनेक प्रकारचे गंभीर आजार होऊ शकतात.

मुलांसाठी ग्रोथ हार्मोन आवश्यक

मेंदूच्या पिट्यूटरी ग्रंथीमध्ये ग्रोथ हार्मोन तयार होते आणि तेथून ते ब्लडमध्ये पोहोचते. जर लहानपणी मुलांच्या डोक्याला गंभीर दुखापत झाली तर बऱ्याचदा पिट्यूटरी ग्रंथीवर परिणाम होतो, ज्यामुळे मुलांचा (Children) शारीरिक विकास मंदावतो. परिणामी, मुले कमकुवत राहतात. त्यांचे स्नायू आणि हाडे मजबूत होत नाहीत.

मोठ्या लोकांमध्ये समस्या

ग्रोथ हार्मोनचे सर्वाधिक उत्पादन 30 ते 50 वर्षे वयोगटादरम्यान होते. वाढत्या वयात हाडांची लांबी आणि रुंदी वाढत नाही, त्यामुळे हे हार्मोन या वयोगटातील लोकांना ताकद देते. हार्मोन्सच्या जास्त उत्पादनामुळे, कधीकधी हाडे विकृत होऊ शकतात. हे अनेक वेळा पाहिले गेले आहे. मोठ्या लोकांमध्ये हाडांची वाढ यासारख्या समस्यांसाठी हे हार्मोन्स मोठ्या प्रमाणात जबाबदार असते.

जीएच कमतरतेची लक्षणे

शारीरिक कमजोरी, व्यायाम करण्याची क्षमता कमी होणे, हाडे कमकुवत होणे, वारंवार फ्रॅक्चर होणे, जास्त थकवा, चिंता आणि नैराश्य आणि पोटाभोवती फॅट जमा होते.