अफगाणिस्तानमधील एका व्यक्तीची कहाणी सध्या चर्चेत आहे. चार पत्नी, ७० मुलांचा पिता आणि उदरनिर्वाहासाठी करावी लागणारी मजुरी, अशी या व्यक्तीची परिस्थिती आहे. कुटुंबाचा आकार इतका मोठा आहे की, सर्व मुलांची नावेही आठवत नसल्याचे त्याने सांगितले आहे. मात्र, या कहाणीमधील सर्वात अस्वस्थ करणारी बाब म्हणजे कुटुंबाची हलाखीची आर्थिक परिस्थिती. घरात पुरेसे अन्न नाही, मुलांकडे पादत्राणे नाहीत आणि स्वयंपाकासाठी लाकूडही उपलब्ध होत नाही. त्यामुळे या कुटुंबाच्या जगण्याचा संघर्ष समोर आला आहे.

कोण आहेत मोहम्मद सादिक?

अफगाणिस्तानमधील उरुजगान प्रांतात राहणारे ५७ वर्षीय मोहम्मद सादिक सध्या चर्चेत आहेत. त्यांच्या चार पत्नी असून, ते एकूण ७० मुलांचे पिता असल्याचे वृत्तात म्हटले आहे. त्यापैकी ५८ मुले जिवंत आहेत.

बीबीसीला दिलेल्या मुलाखतीत सादिक यांनी आपल्या कुटुंबाच्या परिस्थितीविषयी माहिती दिली. कुटुंबातील सदस्यांची संख्या खूप मोठी असल्याने सर्व मुलांची नावे लक्षात ठेवणेही कठीण जाते, असे त्यांनी सांगितले. अनेकदा ते मुलांना नावाने हाक मारण्याऐवजी केवळ ‘मुलगा’ असे संबोधतात.

घरात दारं-खिडक्याही नाहीत; पडद्यांनी केली खोल्यांची विभागणी

सादिक यांच्या कुटुंबाची राहण्याची परिस्थिती अत्यंत बिकट असल्याचे वृत्तात नमूद करण्यात आले आहे. घरात दारे आणि खिडक्या नसून, खोल्यांमधील विभागणी करण्यासाठी पडद्यांचा वापर केला जातो. थंडीपासून बचाव करणे आणि रोजच्या गरजा भागवणे हेही कुटुंबासाठी मोठे आव्हान बनले आहे.

आर्थिक परिस्थितीमुळे मुलांना अनेकदा पुरेसे अन्न मिळत नसल्याचे सांगण्यात आले आहे. घरात स्वयंपाक करण्यासाठी लाकूड उपलब्ध नसल्याने मुले कचऱ्यातून कागद आणि प्लास्टिक गोळा करून आणतात. त्याचा वापर चूल पेटवण्यासाठी केला जातो. काही मुलांकडे पायात घालण्यासाठी चप्पल किंवा बूटही नसल्याचे वृत्तात म्हटले आहे.

मोठ्या कुटुंबाचा उदरनिर्वाह करण्यासाठी मजुरी

चार पत्नी आणि अनेक मुलांच्या गरजा पूर्ण करण्यासाठी सादिक कार विक्रीशी संबंधित ठिकाणी मजुरी करतात. एका कारच्या विक्रीत मदत केल्यावर त्यांना सुमारे एक हजार अफगाणी चलन मिळते, असा उल्लेख वृत्तात आहे. भारतीय चलनात ही रक्कम अंदाजे १,४५८ रुपये असल्याचे सांगण्यात आले आहे.

मात्र, एवढ्या मोठ्या कुटुंबाचा खर्च भागवण्यासाठी ही कमाई पुरेशी ठरत नाही. अन्न, कपडे, निवारा आणि मुलांच्या इतर गरजा पूर्ण करताना त्यांना मोठ्या अडचणींचा सामना करावा लागतो. त्यामुळे कुटुंबातील अनेक मुलांना मूलभूत सुविधांपासूनही वंचित राहावे लागत असल्याचे समोर आले आहे.

बालविवाह आणि कमी वयात मातृत्वाचा प्रश्न

या कहाणीचा आणखी एक गंभीर पैलू म्हणजे कमी वयातील विवाह. सादिक यांच्या पत्नींची लग्ने लहान वयात झाल्याचे वृत्तात म्हटले आहे. कमी वयात मातृत्व, अपुरे पोषण आणि योग्य आरोग्यसेवेचा अभाव यांमुळे त्यांच्या काही मुलांचा बालपणी मृत्यू झाल्याचेही सांगण्यात आले आहे.

मात्र, एवढी आर्थिक ओढाताण असतानाही कुटुंबाचा विस्तार का सुरू राहिला, याचे स्पष्ट कारण सादिक यांनी दिलेले नाही. आपल्या मुलांची जबाबदारी योग्य प्रकारे पार पाडता आली नाही, अशी कबुली त्यांनी दिल्याचे वृत्तात नमूद आहे.

अफगाणिस्तानात बालविवाहाचा प्रश्न पुन्हा चर्चेत

अफगाणिस्तानातील बालविवाहाच्या वाढत्या समस्येकडेही या घटनेमुळे लक्ष वेधले गेले आहे. 'द गार्डियन'च्या १५ जुलै २०२६ रोजीच्या वृत्तानुसार, देशातील काही भागांत मुलींचे कमी वयात विवाह लावून दिले जात असल्याची गंभीर परिस्थिती आहे. आर्थिक अडचणी आणि सामाजिक परिस्थितीमुळे मुलींच्या बालविवाहाचे प्रकार समोर येत असल्याचे या वृत्तात नमूद करण्यात आले आहे.

एका दाईने दिलेल्या माहितीनुसार, कमी वयात मातृत्व स्वीकारणाऱ्या महिलांची संख्या वाढल्याचे तिने अनुभवले आहे. यामध्ये केवळ अशिक्षितच नव्हे, तर शिक्षित कुटुंबांचाही समावेश असल्याचे तिने सांगितले. मोहम्मद सादिक यांची कहाणी ही केवळ एका मोठ्या कुटुंबाच्या आर्थिक संघर्षाची गोष्ट नाही. ती मुलांचे संगोपन, कुटुंब नियोजन, बालविवाह, पोषण आणि मूलभूत मानवी गरजा या गंभीर प्रश्नांकडेही लक्ष वेधते.