दैनिक गोमन्तक डिजिटल
मुरुड-जंजिरा हा भारतातील सर्वात प्रसिद्ध आणि मजबूत जलदुर्गांपैकी (पाण्यातील किल्ला) एक आहे. हा किल्ला अरबी समुद्रात एका बेटावर (शिळा) बांधलेला असून, तो चारी बाजूंनी समुद्राच्या पाण्याने वेढलेला आहे.
या किल्ल्याचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे हा किल्ला त्याच्या संपूर्ण इतिहासात 'अजिंक्य' राहिला. ब्रिटिश, पोर्तुगीज, शिवाजी महाराज, संभाजी महाराज आणि पेशवे यांपैकी कोणालाही हा किल्ला युद्ध करून जिंकता आला नाही.
हा किल्ला मूळचा कोळ्यांनी (राम पाटील यांनी) लाकडाचा मेढेकोट म्हणून बांधला होता. नंतर अहमदनगरच्या सुलतानाचा वजीर मलीक अंबर याने येथे दगडी किल्ला बांधला. पुढील अनेक शतके येथे जंजिराच्या सिद्दी घराण्याचे (अफ्रिकन वंशाचे शासक) राज्य होते.
समुद्राच्या लाटांचा आणि खाऱ्या पाण्याचा कोणताही परिणाम होऊ नये अशा पद्धतीने या किल्ल्याची भक्कम दगडी तटबंदी बांधली गेली आहे. किल्ल्यामध्ये प्रवेश करण्यासाठी एक मुख्य महाद्वार आहे, जे अत्यंत जवळ जाईपर्यंत समुद्रावरून अजिबात दिसून येत नाही.
समुद्राच्या खाऱ्या पाण्याच्या मध्यभागी असूनही, जंजिरा किल्ल्याच्या आत गोड्या पाण्याचे दोन मोठे तलाव आहेत. एवढ्या वर्षांनंतरही या तलावांचे पाणी कधीही आटत नाही, जे एक मोठे आश्चर्य मानले जाते.
किल्ल्याच्या तटबंदीवर आजही अनेक जुन्या तोफा पाहायला मिळतात. त्यापैकी 'कलालबांगडी', 'चावरी' आणि 'लांडा कासम' या तीन मोठ्या तोफा अत्यंत प्रसिद्ध आहेत. कलालबांगडी ही त्या काळातील भारतातील तिसऱ्या क्रमांकाची मोठी तोफ मानली जाते.
हा किल्ला महाराष्ट्र राज्यातील रायगड जिल्ह्यातील मुरुड या गावाजवळ आहे. मुरुड किनाऱ्यावरून किल्ल्यावर जाण्यासाठी पर्यटकांना 'शिडाच्या होड्या' (Sailboats) किंवा लाँचचा वापर करावा लागतो. मुंबई आणि पुण्यावरून येथे वीकेंडला सहज येता येते.
जंजिरा किल्ला जिंकण्यासाठी छत्रपती संभाजी महाराजांनी पराक्रमाची शर्थ केली होती. हा किल्ला सर करण्यासाठी त्यांनी जवळच समुद्रात 'पद्मदुर्ग' (कांसा किल्ला) नावाचा प्रति-किल्ला बांधला होता, जो जंजिऱ्यावरून स्पष्ट दिसतो.
समुद्राची गाज, निसर्गाचा अविट नजराणा; निसर्गरम्य 'दिवेआगर'
दैनिक गोमंतकचे सदस्य व्हा
शॉपिंगसाठी 'सकाळ प्राईम डील्स'च्या भन्नाट ऑफर्स पाहण्यासाठी क्लिक करा.
Read Goa news in Marathi and Goa local news on Tourism, Business, Politics, Entertainment, Sports and Goa latest news in Marathi on Dainik Gomantak. Get Goa news live updates on the Dainik Gomantak Mobile app for Android and IOS.