Manish Jadhav
सुवर्णदुर्ग हा रत्नागिरी जिल्ह्यातील दापोली तालुक्यातील हर्णे येथे समुद्रात वसलेला एक अतिशय मजबूत जलदुर्ग आहे. हा किल्ला बेटावर बांधलेला असून तो चहूबाजूंनी अरबी समुद्राने वेढलेला आहे.
हा किल्ला मुळात विजापूरच्या आदिलशाही काळात बांधला गेला होता. मात्र, 1660 मध्ये छत्रपती शिवाजी महाराजांनी हा किल्ला जिंकून स्वराज्यात सामील केला आणि त्याची अधिक मजबूत डागडुजी केली.
सुवर्णदुर्ग हा मराठा आरमाराचे प्रमुख केंद्र होता. विशेषतः दर्यासारंग कान्होजी आंग्रे यांच्या काळात या किल्ल्याला अनन्यसाधारण महत्त्व प्राप्त झाले, येथूनच अरबी समुद्रावर नजर ठेवली जात असे.
या किल्ल्याची तटबंदी आजही अत्यंत भक्कम आहे. किल्ल्याला 'महादरवाजा' आणि 'चोरदरवाजा' असे दोन मुख्य दरवाजे आहेत. महादरवाजा समुद्राच्या बाजूने असूनही तो लांबून सहज दिसत नाही, हे या वास्तुशिल्पाचे वैशिष्ट्य आहे.
किल्ल्याचा परिसर सुमारे 8 एकरमध्ये पसरलेला आहे. किल्ल्याच्या आत पाण्याचे टाके, जुन्या वास्तूंचे अवशेष आणि धान्य कोठारांच्या जागा आजही पाहायला मिळतात.
सुवर्णदुर्ग किल्ल्याच्या संरक्षणासाठी मुख्य भूमीवर कनकदुर्ग, फत्तेदुर्ग आणि गोवागड हे तीन उपदुर्ग बांधले गेले होते, जेणेकरुन समुद्रातून होणाऱ्या आक्रमणांना चोख प्रत्युत्तर देता येईल.
सुवर्णदुर्ग किल्ल्यावर जाण्यासाठी हर्णे बंदरातून होडीने (Ferry) जावे लागते. समुद्राला भरती-ओहोटी असताना वेळ सांभाळून या किल्ल्याला भेट द्यावी लागते.
इतिहासप्रेमी आणि निसर्गप्रेमींसाठी हा किल्ला एक उत्तम स्थळ आहे. येथून अरबी समुद्राचे विहंगम दृश्य दिसते. तसेच हिवाळ्यात येथे मोठ्या प्रमाणात पर्यटक गर्दी करतात.