Sameer Amunekar
कोल्हापूरातील शिवकालीन गड पश्चिम घाटाच्या पूर्वेकडे सह्याद्रीच्या उपरांगेत भीमसासगिरीच्या डोंगरात किल्ले सामानगड आहे.
हा गड समुद्रसपाटीपासून २,९७२ फूट उंचीवर आग्नेय कोपऱ्यात आहे. गडहिंग्लज तालुक्यातील हा एकमेव शिवकालीन गड आहे.
२० किलोमीटरचा परीघ असलेल्या सामानगडावर ६५ हेक्टरचे प्रशस्त पठार आहे. कदंब राजाच्या राजवटीच्या पाऊलखुणा सामानगडावर दिसतात. अकराव्या शतकात दुसरा राजा भोज याने हा गड उभारला.
किल्ल्याची बांधणी इष्टिका दुर्ग प्रकारात मोडते. १६७४ मध्ये या गडाची डागडुजी झाली.
१८४४ मध्ये मुंजाजी कदम यांनी इंग्रजांविरोधात बंड उभारून सामानगडावर भगवा फडकाविला, असे उल्लेख आढळतात.
या गडाचा आकार ओंकार स्वरूपाचा असून, शिवकाळात शत्रूच्या बंदी केलेल्या कैद्यांना ठेवण्यासाठी अंधारकोठडीची व्यवस्था केलेली दिसते.
सात कमान विहीर देखील पाहण्यासारखी आहे. पावसाळ्यात चार महिने या भागात प्रचंड पाऊस कोसळतो. पर्जन्यवृष्टीमुळे डोंगर-दऱ्या हिरवाईच्या शालूने सजलेल्या असतात.