Sameer Amunekar
पन्हाळा किल्ला महाराष्ट्रातील कोल्हापूर जिल्ह्यात सह्याद्री पर्वतरांगांमध्ये सुमारे 845 मीटर उंचीवर वसलेला आहे.
या किल्ल्याची उभारणी 12व्या शतकात शिलाहार राजांनी केली असून छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या इतिहासात याला विशेष महत्त्व आहे.
छत्रपती शिवाजी महाराजांनी काही काळ पन्हाळा किल्ल्यावर वास्तव्य केले होते. याच किल्ल्याशी पावनखिंड (पावनखिंड लढाई) संबंधित आहे.
पन्हाळा हा दख्खनमधील सर्वांत मोठ्या किल्ल्यांपैकी एक मानला जातो; किल्ल्याचा विस्तार सुमारे 7 किमीपर्यंत आहे.
किल्ल्यावर सज्जनगड दरवाजा, अंधार बावडी, साजोरी तलाव, वीर शिवा काशीद स्मारक अशी अनेक ऐतिहासिक ठिकाणे आहेत.
पावसाळ्यात किल्ल्यावर हिरवळ, धुके आणि धबधबे पाहायला मिळतात, त्यामुळे हा काळ पर्यटकांसाठी विशेष आकर्षक असतो.
इतिहास, निसर्ग आणि ट्रेकिंगचा अनुभव एकत्र मिळत असल्यामुळे पन्हाळा किल्ला पर्यटक व इतिहासप्रेमींसाठी आवडते ठिकाण आहे.