Manish Jadhav
थरच्या वाळवंटात पिवळ्या वाळूच्या दगडांनी बांधलेला हा किल्ला सूर्यप्रकाशात सोन्यासारखा चमकतो, म्हणूनच याला 'सुवर्ण किल्ला' किंवा 'सोना किल्ला' असेही म्हटले जाते.
या भव्य किल्ल्याची स्थापना सन 1156 मध्ये भाटी राजपूत शासक राव जैसल यांनी केली होती, ज्यांच्या नावावरुन या शहराचे नाव जैसलमेर पडले.
हा जगातील मोजक्या 'लिव्हिंग फोर्स' पैकी एक आहे, म्हणजेच आजही या किल्ल्याच्या आत हजारो लोक राहतात आणि येथील घरे व बाजारपेठा कार्यरत आहेत.
या किल्ल्याच्या बांधकामात सिमेंट किंवा चुन्याचा वापर न करता दगड एकमेकांमध्ये इंटरलॉक करुन ही भक्कम वास्तुकला उभी करण्यात आली आहे.
शत्रूच्या हल्ल्यांपासून संरक्षण करण्यासाठी या किल्ल्याभोवती 99 विशाल बुरुज आणि तीन मजबूत तटबंदीच्या भिंतींचे सुरक्षा कवच तयार करण्यात आले आहे.
किल्ल्याच्या आत अतिशय सुंदर कोरीव काम केलेले महाराणांचे राजवाडे, प्राचीन जैन मंदिरे आणि देखणी हँडक्राफ्टची दुकाने पर्यटकांचे मुख्य आकर्षण आहेत.
मध्ययुगीन काळात अल्लाउद्दीन खिलजी आणि मुगल सम्राट हुतात्मा यांच्यासह अनेक आक्रमकांनी या किल्ल्यावर हल्ले केले होते, ज्याचा इतिहास येथील वीरगाथांमध्ये अमर आहे.