Manish Jadhav
जयपूरमधील ऐतिहासिक आणि भव्य अंबर किल्ला हा भारताच्या समृद्ध इतिहासाचा एक महत्त्वाचा साक्षीदार आहे. या किल्ल्याची पायाभरणी इसवी सन 1592 मध्ये राजा मानसिंह (प्रथम) यांनी केली.
हा किल्ला हिंदू आणि मुघल वास्तुकलेच्या मिलाफाचे एक उत्कृष्ट उदाहरण आहे. किल्ल्याचे बांधकाम करण्यासाठी लाल दगड आणि पांढऱ्या संगमरवराचा मोठ्या प्रमाणावर वापर करण्यात आला.
अंबर किल्ल्याचे मुख्य आकर्षण म्हणजे 'शिसमहल'. या महालाच्या भिंती आणि छतावर बेल्जियममधून आणलेल्या काचांचे अत्यंत सुबक नक्षीकाम केले आहे. केवळ एका मेणबत्तीच्या प्रकाशाने हा संपूर्ण महाल उजळून निघतो.
किल्ल्यात राजांच्या दरबारासाठी दोन भव्य जागा आहेत. 'दिवाण-ए-आम' मध्ये राजा सर्वसामान्य जनतेची गाऱ्हाणी ऐकत असे, तर 'दिवाण-ए-खास' मध्ये खास मंत्री आणि परदेशी पाहुण्यांसोबत गुप्त खलबते चालत असत.
शिसमहालाच्या एका स्तंभावर संगमरवरात कोरलेले एक 'जादुई फूल' आहे. या फुलाच्या वेगवेगळ्या पाकळ्यांवर हात ठेवल्यास फुलपाखरु, मासा, हत्तीची सोंड, आणि नाग असे सात वेगवेगळे आकार पाहायला मिळतात, जे तत्कालीन कारागिरीचे आश्चर्य मानले जाते.
अंबर किल्ल्याला शेजारीच असलेल्या 'जयगड किल्ल्याशी' जोडणारा एक गुप्त भुयारी मार्ग आहे. युद्धकाळात किंवा आपत्कालीन परिस्थितीत राजघराण्यातील व्यक्तींना सुरक्षितपणे दुसऱ्या किल्ल्यात हलवण्यासाठी हा मार्ग तयार करण्यात आला होता.
आपला प्रदीर्घ इतिहास, संस्कृती आणि भव्यतेमुळे 2013 मध्ये राजस्थानमधील इतर 5 किल्ल्यांसह अंबर किल्ल्याला 'युनेस्को'ने (UNESCO) जागतिक वारसा स्थळाचा दर्जा दिला. आज जगभरातून लाखो पर्यटक हा इतिहास अनुभवण्यासाठी येथे येतात.