Manish Jadhav
मुलांच्या हट्टीपणाला आळा घालण्यासाठी आणि त्यांना शिस्त लावण्यासाठी 'नाही' म्हणणे आणि ते त्यांना पचवायला शिकवणे खूप गरजेचे असते.
जेव्हा तुम्ही मुलाला एखाद्या गोष्टीसाठी 'नाही' म्हणता, तेव्हा ओरडून किंवा रागवून सांगण्यापेक्षा शांत पण ठाम आवाजात सांगा. तुमच्या आवाजातील ठामपणामुळे मुलांना समजते की हा निर्णय बदलणार नाही.
मुलांना केवळ 'नाही' म्हटलेले आवडत नाही. त्यांना साध्या भाषेत समजावून सांगा की तुम्ही मनाई का करत आहात. उदा. "आता चॉकलेट नको, कारण थोड्या वेळाने जेवायचे आहे." यामुळे मुलं तार्किक विचार करायला शिकतात.
एखादी गोष्ट नाकारताना त्यांना दुसरी आवडती गोष्ट करण्याचा पर्याय द्या. "आपण आता बाहेर फिरायला जाऊ शकत नाही, पण आपण घरात एकत्र कॅरम खेळू शकतो का?" यामुळे त्यांचे लक्ष दुसरीकडे वळते.
मुलांनी रडून किंवा आरडाओरडा करुन तुमची परवानगी मिळवण्याचा प्रयत्न केला, तरी आपला निर्णय बदलू नका. जर तुम्ही एकदा माघार घेतली, तर त्यांना वाटेल की रडून हट्ट पूर्ण करता येतो.
मुलांसोबत 'नाही' वर चर्चा करु नका. एकदा दिलेला निर्णय अंतिम ठेवा. सततच्या चर्चेमुळे मुलं तुमची बाजू कमकुवत करण्याचा प्रयत्न करतात.
जेव्हा तुमचे मूल एखादी गोष्ट नाकारल्यानंतर शांतपणे ती स्वीकारते, तेव्हा त्याचे मनापासून कौतुक करा. "तू शहाण्यासारखं ऐकलंस, मला खूप आवडलं!" असे म्हटल्याने त्यांना सकारात्मक प्रोत्साहन मिळते.
मैदानावर जाण्यापूर्वी किंवा टीव्ही पाहण्यापूर्वीच "फक्त अर्धा तास" असा नियम ठरवा. वेळ संपल्यावर 'नाही' म्हणणे सोपे जाते कारण नियम आधीच स्पष्ट असतो.
मुलं पालकांचे अनुकरण करतात. जेव्हा तुम्ही स्वतः काही गोष्टींवर नियंत्रण ठेवता किंवा शिस्त पाळता, तेव्हा मुलंही संयम राखायला आणि नियमांचा आदर करायला शिकतात.