Sameer Amunekar
सिंधुदुर्ग किल्ल्यामध्ये छत्रपती शिवाजी महाराजांचे जगातील एकमेव असे मंदिर आहे, जेथे स्वतः महाराजांच्या मूर्तीची रोज पूजा केली जाते. या मंदिराला 'श्री शिवराजेश्वर मंदिर' म्हणून ओळखले जाते.
या मंदिराची स्थापना छत्रपती शिवाजी महाराजांचे धाकटे सुपुत्र छत्रपती राजाराम महाराज यांनी इ.स. १६९५ मध्ये केली होती. वडिलांच्या निधनानंतर त्यांच्या आठवणी आणि आदराप्रत्यर्थ त्यांनी हे मंदिर उभारले.
मंदिरातील मूर्ती अतिशय वैशिष्ट्यपूर्ण आहे. येथे महाराज युद्धनौकेवर किंवा सिंहासनावर नसून, एका ध्यानस्थ 'श्रीमंत योगी' च्या रूपात, सुखासनात बसलेले पाहायला मिळतात.
सामान्यतः आपण शिवरायांच्या मूर्तीवर जिरेटोप पाहतो, पण या मूर्तीचे वैशिष्ट्य म्हणजे येथे महाराजांच्या डोक्यावर रुमाल (फेटा) बांधलेला आहे आणि त्यांनी साधे धोतर परिधान केले आहे.
सिंधुदुर्ग किल्ल्यात शिवरायांच्या प्रत्यक्ष अस्तित्वाच्या खुणा जपल्या आहेत. किल्ल्याच्या तटबंदीवर एका ठिकाणी महाराजांच्या हाताचे आणि पायांचे ठसे (Impression) आजही पाहायला मिळतात, जे पाहण्यासाठी पर्यटक गर्दी करतात.
दरवर्षी या मंदिरात शिवजयंती (विशेषतः तिथीनुसार) आणि इतर शिवकालीन सण मोठ्या उत्साहात साजरे केले जातात. कोकणात येणारे पर्यटक आणि स्थानिक लोक या काळात दर्शनासाठी आवर्जून येतात.कसे पोहोचायचे?
मालवण किनारपट्टीवरून सिंधुदुर्ग किल्ल्यात जाण्यासाठी बोट सेवा (Ferry Services) उपलब्ध आहे. केवळ १५ ते २० मिनिटांच्या बोटीच्या प्रवासानंतर तुम्ही किल्ल्यात पोहोचून या ऐतिहासिक आणि पवित्र मंदिराचे दर्शन घेऊ शकता.