Sameer Amunekar
आपल्या शरीरात पेशी तयार होण्याची आणि नष्ट होण्याची एक नैसर्गिक प्रक्रिया असते. मात्र, जेव्हा पेशींच्या DNA मध्ये बिघाड होतो आणि पेशींची अनियंत्रितपणे वाढ होऊ लागते, तेव्हा त्यातून गाठ तयार होते. या स्थितीलाच 'कॅन्सर' म्हटले जाते.
कॅन्सरचे प्रमुख कारण पेशींच्या DNA मध्ये होणारे बदल हे आहे. काही वेळा हे बदल कुटुंबातून अनुवांशिकरीत्या येतात, तर काही वेळा वाढत्या वयानुसार शरीरात आपोआप घडून येतात.
सिगारेट, तंबाखू, गुटखा आणि अति मद्यपान हे कॅन्सरचे सर्वात मोठे शत्रू आहेत. तंबाखूच्या सेवनामुळे तोंडाचा, फुफ्फुसांचा आणि घशाचा कॅन्सर होण्याचा धोका सर्वाधिक असतो. तर मद्यपानामुळे यकृताचा कॅन्सर होऊ शकतो.
आजकालची बैठी जीवनशैली, जंक फूड, आणि प्रक्रिया केलेले मांस यांच्या अतिसेवनामुळे शरीरात लठ्ठपणा वाढतो. व्यायामाचा अभाव आणि लठ्ठपणा हे स्तनाच्या आणि आतड्यांच्या कॅन्सरचे मोठे कारण मानले जाते.
सूर्यप्रकाशातील अतिनील किरणे, अणूकिरणोत्सर्ग, आणि कारखान्यांमधील हानिकारक रसायनांच्या (उदा. ॲस्बेस्टॉस, बेंझिन) सतत संपर्कात राहिल्याने त्वचेचा आणि रक्ताचा कॅन्सर होण्याचा धोका वाढतो.
काही विशिष्ट प्रकारचे व्हायरस देखील कॅन्सरला निमंत्रण देतात. उदा. HPV (ह्युमन पॅपिलोमा व्हायरस) मुळे महिलांमध्ये गर्भाशयाच्या मुखाचा कॅन्सर होऊ शकतो, तर हिपॅटायटीस-बी आणि सीमुळे यकृताचा कॅन्सर होऊ शकतो.
कॅन्सरमुळे शरीराची रोगप्रतिकारक शक्ती झपाट्याने कमी होते. विनाकारण वजन कमी होणे, सतत थकवा जाणवणे, आणि जखम लवकर बरी न होणे हे याचे परिणाम आहेत. निरोगी जीवनशैली आणि नियमित आरोग्य तपासणी हाच यापासून वाचण्याचा सर्वोत्तम उपाय आहे.