Manish Jadhav
जम्मू-काश्मीरला त्याच्या बर्फाच्छादित शिखरामुळे आणि हिरव्यागार दऱ्यांमुळे 'पृथ्वीवरील स्वर्ग' म्हटले जाते. येथील निसर्गसौंदर्य पाहण्यासाठी जगभरातून पर्यटक गर्दी करतात.
श्रीनगरमधील 'दल सरोवर' हे पर्यटकांचे मुख्य आकर्षण आहे. येथील 'शिकारा' (नौकाविहार) आणि हाऊस-बोटमधील मुक्काम पर्यटकांना एका वेगळ्याच जगात घेऊन जातो.
हे राज्य केवळ निसर्गासाठीच नाही तर अथांग श्रद्धेसाठीही ओळखले जाते. कटरा येथील 'माता वैष्णोदेवी' आणि 'अमरनाथ'ची गुफा ही हिंदू भाविकांसाठी अतिशय पवित्र स्थाने आहेत.
गुलमर्ग हे त्याच्या स्कीइंग (Skiing) आणि जगातील सर्वात उंच 'गोंडोला' (केबल कार) राईडसाठी प्रसिद्ध आहे. हिवाळ्यात हे ठिकाण पांढऱ्याशुभ्र बर्फाच्या चादरीने ओसंडून वाहते.
काश्मीरचे 'केशर' (Saffron) हे जगातील सर्वोत्तम दर्जाचे मानले जाते. याशिवाय, येथील रसाळ सफरचंद आणि सुका मेवा (Dry Fruits) यांची चव पर्यटकांच्या जिभेवर कायम रेंगाळते.
येथील हाताने विणलेल्या 'पश्मिना' शाली जगप्रसिद्ध आहेत. काश्मिरी गालिचे, लाकडी कोरीव काम आणि 'पेपर मॅशे'ची कला येथील समृद्ध संस्कृतीचे दर्शन घडवते.
श्रीनगरमधील इंदिरा गांधी मेमोरियल ट्युलिप गार्डन हे आशियातील सर्वात मोठे ट्युलिप गार्डन आहे. वसंत ऋतूत जेव्हा लाखो ट्युलिपची फुले उमलतात, तेव्हा ते दृश्य डोळ्यांचे पारणे फेडणारे असते.